۱-۴-۳ اعدام در اروپا ۲۷
۱-۵ مجازات اعدام در مکاتب مختلف جزایی ۲۹
۱-۵-۱ مکتب کلاسیک ۲۹
۱-۵-۲ مکتب عدالت مطلقه ۳۱
۱-۵-۳ مکتب تحققی ۳۲
۱-۵-۴ مکتب دفاع اجتماعی ۳۲
۱-۶ روش‌های اعدام دوران معاصر ۳۳
۱-۷ بررسی مجازات اعدام در اسناد بین المللی و اسناد منطقه ای و کشورهای مختلف ۲۷
۱-۷-۱ مجازات اعدام در اسناد بین المللی ۳۵
۱-۷-۱-۱ اعلامیه جهانی حقوق بشر ۲۷
۱-۷-۱-۲ معاهده بین المللی حقوق مدنی و سیاسی ۲۸
۱-۷-۱-۳ پروتکل الحاقی دوم مربوط به میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی ۳۸
۱-۷-۱-۴ دیوان کیفری بین المللی ۳۹
۱-۷-۱-۵ کنوانسیون سوم و چهارم ژنو ۱۹۴۹ ۴۰
۱-۸ اسناد و معاهدات منطقه ای ۴۲
۱-۸-۱ مقاوله نامه اروپایی حمایت از حقوق بشر و آزادی‌های اساسی ۴۲
۱-۸-۲ مقاوله نامه آمریکایی حقوق بشر۱۹۶۹ ۴۲
۱-۸-۳ دومین پروتکل الحاقی به مقاوله نامه آمریکایی حقوق بشر ۴۳
۱-۸-۴ پروتکل شماره ۶ مقاوله نامه حمایت از حقوق بشر و آزادی‌های اساسی ۴۳
۱-۸-۵ اعلامیه حقوق بشر در اسلام ۴۴
۱-۹ وضعیت مجازات اعدام در قوانین کشورهای جهان ۴۵
۱-۱۰ اقدامات بین‏المللى براى لغو مجازات اعدام و آثار آن ۵۶
فصل دوم
اهداف موجود در پروتکل، اهداف مجازات اعدام و ادله موافقین و مخالفین مجازات اعدام
۲-۱ هدف از مجازات اعدام ۶۵
۲-۱-۱ قصاص حق است، اما آیا استفاده از این حق مطلق است؟ ۵۸
۲-۱-۲ آیا افراد اگر بدانند ممکن است اعدام شوند، تمایل کمتری به ارتکاب جرایم خشن، به ویژه قتل دارند؟! ۶۰
۲-۲ هدف پروتکل دوم الحاقی به میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی ۶۹
۲-۳ ادله موافقین مجازات اعدام ۶۱
۲-۴ ادله مخالفین مجازات اعدام ۶۷
فصل سوم
ارتباط اعدام با مسائل اجتماعی، سیاسی و فرهنگی
۳-۱ بررسی ها و مطالعات کشورهای مختلف ۷۳
۳-۱-۱ «مطالعات قتل و مجازات اعدام»، ویلیام بایلی ۷۳
۳-۱-۲ «تحلیلی بر تغییرات فضایی در حمایت از اعدام»، باومر و همکارانش ۸۲
۳-۱-۳ نظرسنجی مؤسسه گالوپ در کشور امریکا در سال ۲۰۰۶ ۷۵
۳-۲ راه حل ها ۷۶
۳-۲-۱ پیش گیری از وقوع جرایم ۷۷
۳-۲-۲ گرایش به سمت بخشش ۷۹
۳-۲-۳ کرامت انسانی ۸۳
۳-۲-۴ ابقا یا الغای مجازات مرگ ۸۵
۳-۲-۵ ایجاد جایگزینی برای اعدام ۸۶

نتیجه گیری ۹۶
ضمایم ۸۹
منابع و مآخذ ۹۶
چکیده
پروتکل الحاقی دوم مربوط به میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی(CCPR-OP2-DP)ناظر بر لغو مجازات اعدام است که در سال ۱۹۸۹ توسط مجمع عمومی سازمان ملل متحد تصویب شد و در ۱۱ ژوئیه ۱۹۹۱ لازم الاجرا گردید. این پروتکل مشتمل بر ۱۱ ماده است. ماده ۱۱ این سند، کشور‌های عضو را از اجرای حکم اعدام منع می‌کند. همین ماده دولت‌های عضو را مکلف می‌کند که در جهت لغو مجازات اعدام فعالیت کنند. این سند، لغو مجازات اعدام را تنها در زمان صلح پیش بینی می‌کند و اجرای آن را برای جرایم نظامی و در زمان جنگ حفظ کرده است. در رابطه با لغو مجازات اعدام نظرات مختلف موافق و مخالف بیان شده است و هر یک از دو گروه دلایل بسیاری جهت دفاع از نظر خود بیان نموده اند. مروری بردلایل موافقین و مخالفین نشان می‌دهد که هر یک از این دو گروه دلایل محکمی در تأیید نظر خود و رد نظر گروه مقابل دارند و این امر ترجیح یک نظر را بر نظر دیگر با دشواری مواجه می‌سازد.همگی بر این اعتقادند که انسان حق حیات دارد و کسی بدون مجوز قانونی حق کشتن کسی را ندارد اما تعداد حقوقی که در آن اختلاف نظر نیست اندک است به هر حال هر چند در تعریف حقوق بشر بین کشورهای جهان اختلاف نظر وجود دارد ؛ اما در اینکه انسان به طور فطری و طبیعی دارای حقوقی است که باید محترم شمرده شود اختلافی نیست. با توجه به اینکه در آغاز پروتکل به این موضوع اشاره شده است که الغای مجازات اعدام به بهبود حیثیت انسانی و توسعه پیشرو حقوق بشر کمک میکند، در این تحقیق به بررسی نظرات له و علیه این مجازات می‌پردازد.اما می‌دانیم که در وهله اول توانمند سازی نظام‌های سیاسی برای اجراء و تضمین قواعد حقوق بشر از اهمیت مضاعفی برخوردار است چه این که حجم انبوه اسناد الزام آور و غیرالزام آور حقوق بشری تابحال مرهمی بر زخم‌های کهنه بشری نبوده است. مهمترین سؤال تحقیق آن است که: «با بررسی اهداف این پروتکل، اعمال یا عدم اعمال مجازات اعدام تا چه حد می‌تواند به اجرای عدالت کمک نماید؟»

همان‌طور که در جدول (۴-۱۰) دیده میشود با انجام آزمون پیرسون در سطح اطمینان ۹۵ درصد، مقدار ۰.۰۰۰Sig = به دست آمد. چون مقدار ۰.۰۵ Sig< می‌باشد، لذا فرض صفر رد و فرض مقابل را می‌پذیریم. یعنی رابطه‌ی معناداری بین فرسودگی شغلی و عملکرد سازمانی وجود دارد. و از آنجا که میزان ضریب همبستگی پیرسون برای این آزمون ۰.۷۲۸- می‌باشد، لذا نوع رابطه منفی می‌باشد. بدین ترتیب فرضیه اصلی تحقیق در سطح اطمینان ۹۵% تأیید می‌گردد.

۴-۴- سایر یافته های تحقیق
در این بخش به بررسی سایر نتایجی که از دیگر آزمونهای آماری کسب شده است پرداخته خواهد شد.
۴-۴-۱) آزمون تی(T) دو جامعه مستقل و من- ویتنی (آزمون U)
از این آزمونها به منظور مقایسه میانگین دو جامعه یا نمونه نسبت به هم استفاده میشود. در این تحقیق از این آزمونها برای بررسی تأثیر جنسیت بر متغیرها استفاده شده است. برای متغیرهای که توزیع آنها غیر نرمال است از آزمون من- ویتنی و متغیرهای که توزیع آن‌ها نرمال است از آزمون تی(T) دو جامعه مستقل استفاده شده است.

• • آزمون T برای آزمودن این فرضیه که تحلیل و خستگی عاطفی بین دو گروه مردان و زنان تفاوتی ندارد.

شکل ریاضی این فرضیه به صورت زیر است:
آماره‌های توصیفی هر دو گروه در جدول (۴-۱۱) آورده شده است:
جدول (۴-۱۱): آمارههای توصیفی

برای اجرای آزمون فرض فوق ابتدا آزمون فرض برابری واریانس‌های دو گروه مردان و زنان مورد اجرا قرار می‌گیرد، شکل ریاضی این آزمون به صورت زیر است.
خروجی نتایج آزمون لِوِن^[۷] برای بررسی برابری واریانس‌ها در جدول (۴-۱۲) نشان داده شده است:
جدول (۴-۱۲): بررسی فرض برابری واریانسها توسط آزمون لون

همان‌طور که ملاحظه می‌شود، مقدار سطح معنی‌داری به دست آمده از مقدار ۰.۰۵ بیشتر بوده و لذا شواهد کافی برای رد فرض صفر وجود ندارد، بنابراین در سطح اطمینان ۹۵%، فرض صفر تأیید شده و آزمون تی مستقل را در شرایط فرض برابری واریانس‌ها انجام خواهیم داد.
جدول (۴-۱۳): بررسی آزمون تی مستقل

بازی تخیلی

این بازی از اصول و قواعدی که بر دنیای مادی حاکم است، پیروی نمی‌کند. برای مثال کودک تصور می‌کند یا وانمود می‌کند درخت است، یا ماهی است، یا سگی را که در کنارش نیست نوازش می‌کند.

۱۲

بازی حرکتی

بازی که شامل حرکت و جنب‌وجوش در هر مسیر و جهتی است. برای مثال تعقیب کردن و دنبال کردن همدیگر، گرگم به هوا، قایم باشک، بالا رفتن از درخت، پریدن از طناب و ….

۱۳

بازی مهارتی

کنترل عناصر فیزیکی و مؤثر محیطی. برای مثال، حفر کردن تونل، خراب کردن دیوار خانه متروکه، مسیر نهر آب را تغییر دادن، ساختن پناهگاه، آتش درست کردن.

۱۴

بازی با شیء

نوعی بازی که در آن دستکاری اشیاء و انجام دادن ماهرانه و هماهنگی چشم و دست بسیار زیاد و به به طرز جالبی استفاده می‌شود. به عنوان مثال، استفاده از هر شیء به شکل جدید و بدیع، ریختن وسایل در سبد و خالی کردن آن‌ها، بستن و باز کردن و…

۱۵

بازی اجرای نقش

این بازی چگونگی بودن و زندگی کردن را بررسی و کشف می‌کند. نقش اجرا شده می‌تواند مربوط به افراد داخل خانه یا بیرون از خانه، و اجتماع و تعاملات بین فردی باشد. برای مثال، جارو زدن اتاق‌های خانه، صحبت کردن با تلفن، رانندگی کردن، پرستاری از یک بیمار، رنگ زدن دیوارهای خانه.

۱۶

بازی صامت و بی‌صدا

بازی بی‌صدا مثل نگاه کردن به تصاویر کتاب، خط‌خطی کردن روی کاغذ، عروسک بازی، تکمیل جورچین ( پازل)، مهره به رشته کشیدن، چیدن اشیاء روی همدیگر و…. .

۱۷

بازی کلامی

این بازی مستلزم خواندن و نوشتن است، اما حساب کردن را شامل نمی‌شود. بازی زمانی به وسیلۀ کودکانی ترجیح داده می‌شود که زبان بیانی و نوشتاری را دوست دارند. بازی می‌تواند شامل هر چیزی باشد که بر کلمات نوشتاری تمرکز داشته باشد مثل بازی‌های دارای بخش کلامی، داستان‌گویی و کتاب‌خوانی، بازی‌های کلامی مهارت گوش دادن را بهبود می‌دهد و تعدا واژگان بیانی و درکی کودکان را افزایش می‌دهد، بنابراین در تقویت مهارت‌های ارتباطی و زبانی کودکان بسیار تأثیرگذار است

۱۸

بازی دارای منطق و استدلال

نوعی بازی که حساب کردن را شامل می‌شود. این بازی با استدلال و مرتب کردن ارتباط دارد و توانایی‌های حل مسئله، تمرکز بر اعداد، طرح و نقشه و برنامه‌ریزی و منطق کودکان را بهبود می‌دهد. کودکان دارای علایق منطقی، به طرف تجزیه و تحلیل و آزمایش و تجربه کردن پدیده‌ها گرایش دارند و در جستجوی بررسی توالی رویدادهایی که می‌بینند برمی‌آیند. اسباب‌بازی‌هایی که برای این نوع بازی کودکان ایده‌آل هستند عبارتند از پازل‌ها، بازی‌های عددی، مسائل ریاضی، بازی‌های دارای استراتژی و هر چیزی که کمک می‌کند کودکان از استدلال و منطق استفاده کنند.

۱۹

بازی درون فردی ( فردی)

این بازی فردی و متکی به خود است، و اندیشه و فکر درونی و آگاهی از احساسات را پرورش می‌دهد. در هنگام بازی کردن تکی یا انفرادی، کودکان عواطف و احساسات و افکار خودشان را می‌شناسند و چگونگی کنترل آن‌ها را می‌آموزند. این بازی اجازه می‌دهد کودکان محیط‌شان را کشف کنند و از فعالیت‌هایشان لذّت ببرند، بنابراین با به کار گرفتن تخیل کودکان، خودانگیزشی و عزت نفس و خودباوری آن‌ها را بهبود می‌دهد. بازی فردی به کودکان امکان می‌دهد خودشان محیط و شرایط بازی را خلق کنند و زمینه را برای بازی وانمودی که تخیل کودکان را به طور کامل به کار می‌گیرد، فراهم می‌سازد. معمولاً بازی، کودکان بسیاری را در کنار هم جمع می‌کند، امّا بازی مستقل و تکی جنبۀ مهمی از رشد دورۀ کودکی است. کودکانی که این بازی را ترجیح می‌دهند شاید کم‌رو و خجالتی باشند، اما وقتی به تنهایی بازی می‌کنند، توانایی آنان بی‌نهایت است.

۲۰

بازی میان فردی ( چند نفری)

این بازی ارتباط و کار گروهی را تقویت می‌کند، زیرا مستلزم درک دیگران و تعامل مثبت با هم‌بازی‌هاست. بازی کردن با دیگران به شکل دوستانه و همکارانه از طریق آموختن چگونگی درک احساسات دیگران و کار مشترک سازنده و موفقیت‌آمیز، کودکان را با تأثیر پویایی و انسجام گروهی آشنا می‌سازد. بازی بین فردی به تک تک کودکان می‌آموزد که چگونه به صورت گروهی و شراکتی کار کنند، افکار و ایده‌هایشان را مطرح کنند و به نقاط مشترک برسند، و برای رسیدن به اهداف گروهی احساس مسئولیت کرده و فعالیت کنند. این بازی کودکان را وادار می‌کند در مورد افکار و احساسات‌شان حرف بزنند و باعث می‌شود کودکان ببینند چگونه توان و انرژی که از سوی چند نفر هزینه می‌شود به نتایج موفقیت‌آمیزی منجر می‌شود.

شاخص صفر مبین عدم درگیری دانش آموز در امر آموزش و یادگیری می باشد . یعنی نشان دهنده شیوه ارائه کاملا غیر فعال محتوا است . شاخص درگیری است یک نشان می دهد که کتاب در نیمی از موارد دانش آموز را به تفکر وا می دارد و او را به فعالیت دعوت می کند . شاخص درگیری بی نهایت ، مشخص کننده مطالبی است که دانش آموز را به تجزیه و تحلیل وا می دارد و هیچ نوع اطلاعاتی در اختیار دانش اموزان قرار نمی دهد . ( میرزا بیگی ، ۱۳۸۰ ، ص ۱۹۲)
به نظر ویلیام رومی زمانی یک کتاب فعال است که ضریب درگیری آن بین ۴/۰ تا ۵/۱ باشد بدین ترتیب اگر ضریب درگیری کمتر از ۴/۰ باشد شیوه تالیف آن کتاب غیر فعال و فرمایشی است زیرا دانش آموز هیچ گونه نقش فعالی در امر یادگیری ندارد . بدین ترتیب به دانش آموز به عنوان سیستم بانکی نگریسته می شود که همیشه در صدد حفظ و نگهداری و بایگانی مطالب است از طرق دیگر ضریب بالا از ۵/۱ باشد قبل از آنکه خمیرمایه لازم و پیش نیازهای ضروری را به دانش آموز ارائه دهد از او می خواهد که فعالیت های علمی و تحقیق را خود انجام دهد . در نتیجه ضریب درگیری مطلوب دانش آموز با محتوای کتاب درسی بین دو حد ۴/۰ تا ۵/۱ قرار دارد و ضریب کمتر و یا بیشتر برای دانش آموزان مناسب نیست .

به طور کلی :
به منظور تجزیه و تحلیل اطلاعات کتاب های مورد پژوهش ، علاوه بر استفاده از ضریب درگیری دانش آموز با محتوا که بوسیله رومی پیشنهاد شده از تکنیک های آمار توصیفی از قبیل فراوانی ، درصدگیری و رسم نمودار استفاده خواهد شد .

فصل چهارم

تجزیه و تحلیل داده ها

مقدمه

در این فصل نتایج حاصل از تحلیل داده های جمع آوری شده مورد تجزیه و تحلیل قرار می گیرند . بدین ترتیب کتاب های علوم تجربی پایه اول ، دوم ، سوم ، چهارم و پنجم ابتدایی بر اساس روش ویلیام رومی مورد بررسی و ارزیابی قرار رگفته و هدف های پژوهش در ارتباط با کتاب های مذکور پاسخ داده می شود . بنابراین جهت روشن شدن اهداف تحقیق ، ابتدا هر یک از فصول کتاب های مذکور با توجه به جداول مربوطه مورد بررسی قرار می گیرند و در ادامه کلیه ی اطلاعات بدست آمده از بررسی فصول کتاب ها که شامل متن ها ، تصاویر و پرسش ها که به صورت جداول و نمودارهای مربوطه نمایش داده شده و در نهایت ضریب درگیری آنها به منظور مشخص کردن میزان فعال و یا غیر فعال بودن محتوا ، محاسبه گردیده است .
به منظور بررسی نهایی یافته ها و همچنین توصیف و تجزیه و تحلیل داده ها در این فصل جداول ، نمودارها و توضیح و تشریح اطلاعات به صورت کلامی ارائه می گردد .
۱ : متن
بررسی میزان بکارگیری روش فعال در ارائه محتوای کل متن کتاب علوم تجربی پایه های اول ، دوم ، سوم ، چهارم و پنجم ابتدایی با بهره گرفتن از روش ویلیام رومی در سال تحصیلی ( ۸۸ ـ ۱۳۸۷ ) .
روش ویلیام رومی در تحلیل محتوای متن با ارائه فرمول ذیل مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار می گیرد :
E+f+g+h مجموع مقوله های فعال
= = ضریب درگیری دانش آموزان در متن
A+b+c+d مجموع مقوله های غیر فعال
۱ـ جمع آوری اطلاعات مربوط به متن کتاب:
جهت جمع آوری اطلاعات در مورد محتوای متن کتاب های مربوطه ، تمام صفحات متن کتاب که معنی و مفهومی را در بردارد ، گزینش شده تا مقوله های فعال و غیر فعال مشخص شوند .
لازم به ذکر است که در تجزیه و تحلیل متن درس ، کوچکترین واحد جمله محسوب می شود و منظور از جمله کوچکترین واحد معنی داری می باشد که بتواند مفهومی را برساند . بنابراین هر یک از جملات با توجه به ماهیت آن و تطابق با مقوله های زیر دسته بندی می گردد .
( a بیان حقایق : آن دسته از واقعیات و حقایق علمی که به صورت کلیشه ای و فرمایشی به آگاهی دانش آموز می رسد .
( b بیان نتایج و اصول کلی : جملاتی که بیانگر نتایج یا اصول کلی در ارتباط با رابطه میان موضوعات و مفروضات مختلف که توسط مولف بیان شده است . به عبارت دیگر ، نظرات ارائه شده توسط نویسنده کتاب درباره ی ارتباط بین مفروضات و موضوعات مختلف است .
( c بیان تعاریف : جملاتی هستند که به تعریف پدیده یا مفهوم خاص می پردازند .
(d سوالاتی که در متن مطرح شده اند و پاسخ آنها بلافاصله توسط مولف داده شده است .
(e سوالاتی که در متن مطرح شده اند و پاسخ آنها مستلزم این است که دانش آموز اطلاعات و مفروضات داده شده را تجزیه و تحلیل کند .
(f از دانش آموز خواسته می شود که نتایجی را که خود او بدست آورده است بیان نماید .
(g از دانش آموز خواسته می شود که آزمایشی را انجام دهد و نتایج حاصله را تجزیه و تحلیل کند.
(h سوالاتی که برای جلب توجه دانش آموزان ارائه شده و جواب آنها بلافاصله بوسیله مولف داده نشده است .
(I جملاتی که در هیچ کدام از مقوله های فوق نگنجد یا از دانش آموز خواسته شود که تصاویر یا مراحل انجام یک آزمایش را مورد توجه قرار دهد ، در این مقوله جای می گیرد . مثلا قد هم کلاسی های خود را اندازه بگیرید . عددها را در جدولی مانند جدول زیر بنویسید. ( علوم دوم دبستان ، ۸۸ ـ ۱۳۸۷ ، ص ۸۲ ) .
(j سوالات و مفاهیم مربوط بیان مانند : ذوب به معنی مایع شدن است ( علوم سوم دبستان ، ۱۳۸۸ ، ص ۴۵ ) .
به طور کلی مقوله های d-c-b-a در زمره ی شیوه ی ارائه غیر فعال قرار می گیرند زیرا مستلزم کمترین میزان فعالیت از جانب یادگیرنده می باشند .
مقوله های h-g-f-e در زمره ی شیوه ارائه فعال قرار می گیرند زیرا سهم زیادی از فعالیت یادگیری به عهده یادگیرنده می باشند .
مقوله های j-I خنثی هستند که نقش مهمی در ارزیابی کتاب ندارند و در هیچ یک از مقوله های فعال و غیر فعال جای نمی گیرند .
در مورد چگونگی جمع آوری اطلاعات در ارتباط با تجزیه و تحلیل متن کتاب نکات ذیل ضروری می باشند .
۱-۱جمله به عنوان کوچکترین واحد در متن مورد بررسی قرار می گیرد و ملاک اصلی در تعیین جمله معنی دار بودن آن است .
۲-۱- ملاک تعیین جمله ، معنی دار بودن یک عبارت است که با علامت مشخصه ی جمله ، شامل نقطه ، علامت سوال یا علامت تعجب از یکدیگر جدا شده اند .
۳-۱-عباراتی که با حروف ربط به یکدیگر متصل شده اند به عنوان یک جمله محسوب گردیده اندوفعالیت ها به عنوان متن محسوب نشده است .
۴-۱-عناوین و سرفصل ها به عنوان جمله محسوب نشده است .
۵-۱-جملات زیر تصاویر به عنوان جمله محسوب نشده است ومنظور از این جملات ، توضیحاتی است که زیر تصاویر و اشکال یا نمودارها آمده است .
۶-۱-آنچه در طبقه بندی و کدگذاری جملات حائز اهمیت بیشتری است ، قرار دادن آنها در گروه های فعال و غیر فعال می باشد . به عبارت دیگر اگر جملات مربوط به طبقات d-c-b-a با یکدیگر جابجا شوند و یا جملات مربوط به h-g-f-e با یکدیگر ، تغییری در میزان ارائه فعال و یا غیر فعال پیش نمی آید و مقوله های j-I در فعال و یا غیر فعال بودن کتاب نقشی ایفا نمی نمایند.

سوال۱: بررسی میزان بکارگیری روش فعال در ارائه متن کتاب علوم تجربی پایه اول ابتدایی :

که جهت روشن شدن این هدف تحقیق ، کلیه اطلاعات بدست آمده ، از بررسی سه فصل کتاب بر اساس روش ویلیام رومی در متن در جدول ( ۱ ـ ۴ ) و نمودار ( ۱ ـ ۴ ) نمایش داده شده و در ادامه مورد بررسی قرار می گیرد .
جدول ( ۱ ـ ۴ ) توزیع فراوانی مربوط به متن کتاب علوم تجربی پایه اول ابتدایی

دسته دوم، کشورهایی که سعی کردند خود را به عنوان جانشین­هایی ارزان قیمت­تر به جای کشورهای غرب اروپا معرفی کنند مثل ترکیه، تونس و مصر. آن­ها سعی کردند در مقایسه با رقبای خود از یک رشد ثابت بهره ببرند و خود را در دستور کار توسعه ی بلند مدت بخشT&T قرار دهند. آن­ها برای اینکه بتوانند این رقابت را در بلند مدت ادامه دهند، خدمات خود به گردشگران را در سطح گسترده­ای افزایش دادند، همچنین مقررات زیست محیطی و قواعد احترام به مصرف کننده را برای اینکه سفرها سازگار با محیط زیست باشند اجرا کردند و این یک نکته ی کلیدی برای آینده ی صنعت گردشگری آن­ها است (مجمع جهانی اقتصاد،۲۰۱۱).

۲-۵-۲-مقایسه منطقه ای اثر بحران مالی بر گردشگری :
در نمودار زیر این حقیقت که کشورهای با درآمد بالا در زمان بحران کاهش شدیدتری را در ورود گردشگر بین المللی­شان داشتند. همچنین بهبود^[۳۷] در کشورهای با درآمد بالا در مقایسه با سایر کشورها با سرعت کمتری حاصل می شود. با تقسیم کشورها در سه گروه (کم درآمد، متوسط، درآمد بالا) و مقایسه­ آن­ها مشخص می شود که کشورهای با درآمد پایین در تابستان ۲۰۰۸ در طی بحران مالی، ورود گردشگر بین المللی فورا افت کرد که بسیار قابل توجه بود. از طرفی بهبود برای این گروه از کشورها از اواخر ۲۰۰۸ آغاز شد و فقط در ماه­های مارچ و می^[۳۸] سال ۲۰۰۹ کاهش اندکی در ورود گردشگر بین المللی مجددا مشاهده شد. در پایان سال ۲۰۰۹ کشورهای با درآمد پاین و کشورهای با درآمد پایین­تر حد متوسط نسبت به کشورهای با درآمد بالا و با درآمد بالاتر از حد متوسط نقش مهم­تری در گردشگری بین الملل نسبت به سال ۲۰۰۸ داشتند.

نمودار (۲-۸): درصد تغییرتعداد ورود گردشگر بین المللی در مقایسه با سال قبل با توجه به گروه درآمدی ) از جولای ۲۰۰۷ تا مارچ ۲۰۱۰).
منبع: UNWTO,IMF data
با توجه به تقسیم بندی­های منطقه­ای، کشورهای خاورمیانه در طی بحران دیرتر از سایر کشورها دچار کاهش در ورود گردشگر بین الملل شدند اما این کاهش در اوایل سال ۲۰۰۹ بسیار شدید بود. همین طور که در نمودار نشان داده شده است بهبود اثرات بحران در این منطقه از سایر مناطق بیشتر و سریع صورت گرفت. تغییر در ورود گردشگر بین الملل برای افریقا نه تنها شدید نبود بلکه برای چند ماه مثبت بود و بهبود در این منطقه درست از اواخر ۲۰۰۸ آغاز شد. نرخ کاهش و بهبود در صنعت گردشگری برای اروپا تقریبا برابر بود و این منظقه در حد متوسط از بحران اثر گرفت. همچنین نرخ کاهش ورود گردشگر بین الملل برای آمریکا و آسیا تا حدودی شبیه اروپا بود؛ درحالی که بهبود در این دو منطقه در مقایسه با اروپا با سرعت کمتری صورت می­گرفت.

نمودار (۲-۹): درصد تغییر در ورود گردشگر بین الملل به صورت منطقه­ای (۲۰۰۷-۲۰۱۰)
منبع: UNWTO,IMF data
۲-۵-۳- اثر بحران مالی بر زیر شاخه­ های گردشگری:
در میان حوزه ­های مختلف گردشگری، گردشگری سلامت و زیر مجموعه­های آن به دلیل قابلیت­ها و مزیت­های رقابتی آن­ها از توجهی دو چندان برخوردار شده و همچنین گردشگری ورزشی به علت جایگاه مسابقات ورزشی در بین مردم و افزایش تمایل مردم به پیگیری مستقیم مسابقات، بیشتر از سایر حوزه ­های گردشگری مورد توجه قرار گرفته شده است و رشد شتابان را از خود نشان می دهند.
بحران مالی ۲۰۰۸ بر توانایی پذیرش تورهای گردشگری پزشکی از طریق کاهش امکانات تهیه امکانات پزشکی اثر گذاشت. با توجه به گزارش ۲۰۰۸ سازمان جهانی گردشگری حدود ۲۲% از افراد بالغ از مدت زمانی که برای استفاده از خدمات درمانی از طریق تورهای گردشگری پزشکی صرف می کردند کاستند و ۱۱% بدونه مراجعه به پزشک تنها با تکیه بر نسخه­های پیشین­شان و بدونه صرف هزینه برای تورهای درمانی به روند درمان ادامه دادند. به طور کلی کاهش درآمد مردم، کاهش پس انداز و سرمایه گذاری و عدم کاهش قیمت دارو و خدمات پزشکی موجب کاهش تقاضا توریسم درمانی و بیکاری تعدادی از شاغلین این صنعت شد. در چنین شرایطی بیماران در مقابل همان هزینه ای که قبلا می­کردند باید انتظار خدمات درمانی کمتری داشته باشند و یا اینکه همان خدمات سابق را با هزینه­ بیشتری دریافت کنند که این عامل در کاهش گردشگران درمانی و متقاضیان خدمات پزشکی تاثیر زیادی داشته است.
زمانی که شرکت بیمه خدمات پزشکی توریسم درمانی را به طور کسترده پوشش داد؛ اکثریت متقاضیان رهسپار سفرهای درمانی با هزینه­ های زیاد شدند و این باعث شد که شرکت بیمه بیشتر تورهای درمانی را محدود کند و تورها به صورت گزینشی صورت گیرد ( مرکز رفع مشکلات پزشکی^[۳۹]، ۲۰۰۹).
یکی دیگر از حوزه ­های گردشگری، گردشگری ورزشی می­باشد. که برای تماشای مسابقات ورزشی و یا استفاده از مکان­های ویژه برای ورزش­های خاص است. این حوزه از گردشگری طی سال­های ۲۰۰۸ و ۲۰۰۹ دچار کاهش شدید در تعداد گردشگر شد؛ زیرا که بیشتر افراد به علت بحران مالی یا کار خود را از دست داده بودن یا به علت رکود اقتصادی و کاهش درآمد و افزایش هزینه­ها دیگر قادر به رفتن به تورهای ورزشی نبودند. مثلا در سال ۲۰۱۰ تعداد زیادی از افراد قدرت سفر به افریقای شمالی را برای تماشای مسابقات کاپ جهانی فیفا نداشتند و در این سال کل تماشاگران مسابقه نسبت به دوره­ های قبلی کاهش شدیدی داشت (هلابانه^[۴۰]،۲۰۱۲).
۲-۵-۴- روند گردشگری بین الملل بعد از بحران:
گردشگری یکی از بزرگ­ترین فاکتورهای اقتصاد داخلی هر کشور و راهی برای ایجاد رشد و اشتغال بیشتر است. با توجه به گزارش سازمان جهانی گردشگری صنعت گردشگری تاثیر شدیدی از بحران مالی داشته است اما این تاثیر در مقابل سایر تاثیری که سایر فاکتورهای صادراتی داشتند اندک است. همچنین این صنعت بسیار سریع­تر از سایر صنایع فرایند برگشت به سطح قبل از بحران را طی کرده است. طبق این گزارش صنعت گردشگری از آنچه که توسط این سازمان پیش ­بینی شده بود سریع­تر بهبود شد. زیرا افت اقتصادی که در سال ۲۰۰۸ به علت بحران مالی رخ داد بیشتر از آنچه برای پشتیبانی و شناسایی سیاسی و حمایت گردشگری لازم بود نشان داده شد. در سال ۲۰۱۰ سازمان جهانی گردشگری تلاش کرد تا گردشگری از طریق پیشبرد و همکاری­های مهمش در توسعه، کامیابی جهانی به سمت یک برنامه عملیاتی هدایت شود.
برای اقتصاد جهانی، سال ۲۰۱۰ به عنوان سالی برای بهبود است اما این سال با نااطمینانی­ها و چالش­های پایداری نیز همراه بود. در سال ۲۰۱۰ رشد قابل توجهی همراه با بازتاب روندهای جهانی اقتصادی توسط اقتصادهای نوظهور صورت گرفت؛ همچنین کاهش ۲/۴% گردشگری بین الملل که بر اثر بحران مالی ایجاد شوده بود شروع به جبران یا کاهش کرد. در هشت ماه اول سال ۲۰۱۰ تعداد گردشگران بین المللی افزایش یافت و طبق گزارش سازمان جهانی گردشگری در سال۲۰۱۱ حجم ورودی گردشگری بین المللی حدود ۶۴۲ میلیون بوده است که ۴۰ میلیون بیشتر از همین بازده زمانی در سال ۲۰۰۹ است. چیزی حدود ۷% افزایش داشته است. اما این مقدار فقط یک میلیون بیشتر از حجم گردشگر در سال ۲۰۰۸ می­باشد. آمار این افزایش و رشد گردشگری بین الملل نشان می­دهد که در تمام مناطق رشد وجود داشته است. از بین مناطق مختلف آسیا و خاورمیان از سایر مناطق بیشتر تحت تاثیر بحران قرار گرفتند اما در زمان بازگشت به سطح قبل از بحران نیز این مناطق جزء اولین مناطقی بودند که رشد گردشگری داشتند. بیشترین رشد را خاورمیانه با نرخ رشد ۱۶% داشت. افریقا با نرخ ۹% که البته تنها منطقه­ای بود که در سال ۲۰۰۹ نرخ ورود گردشگرش نه تنها منفی نشد بلکه مثبت هم بود. دلیل اصلی عدم کاهش نرخ ورود گردشگر ^[۴۱]FIFA است. نرخ رشد برای آمریکای شمالی ۸%، مرکز آمریکا ۹% و آمریکای جنوبی ۷% است. کشورهای اروپایی با نرخ ۳% کندترین نرخ رشد را داشتند. اما در کل بیشتر کشورهای اروپایی آینده­ای رو به رشد را گزارش کردند. غرب اروپا ۴% ، شرق اروپا ۴%، جنوب و اروپای مدیترانه­ای ۲% رشد داشتند و تنها شمال اروپا با نرخ ۳%- تنها منطقه ای در جهان بود که نرخ رشد منفی را در سال ۲۰۱۰ برای گردشگری بین الملل داشت. بهبود گردشگری بین المللی توانایی قابل توجه این بخش در عقب راندن زمان و شک­های خارجی را تایید کرده است. گردشگری، بخشی به شدت مقاوم است و با توجه به مشارکت آن در رشد اقتصادی جهانی، اشتغال­زایی و توسعه، بهبود سریع­تر از انتظار آن در سال ۲۰۱۰ خبر خوشایندی به شمار می رود.
رکود اقتصادی جهان در سال ۲۰۰۹-۲۰۰۸ بیش از همیشه نیاز به پذیرش سیاسی و حمایت بخش گردشگری را نشان داده است. در طی سال ۲۰۱۰ و با ارتقای مشارکت حائز اهمیت این بخش در رونق جهانی، توسعه و رفاه عمومی، سازمان جهانی گردشگری سعی در بدل ساختن گردشگری به روندی قالب در اهداف جهانی داشته است. در ادامه به بیان برخی از اقدامات جمعی که در سطح بین المللی و ملی صورت گرفته پرداخته شده است.

۲-۶- مطالعات گذشته:
اغلب پژوهش­های اقتصادی در زمینه گردشگری دارای دو خصوصیت می­باشد، اولا بسیار کلی و معمولا ملی است. ثانیا بیشتر در مورد موضوعات تخمین و تعیین توابع عرضه و تقاضا با بهره گرفتن از آمار ملی می­باشد. هیچ یک از مطالعات داخلی به طور مستقیم رابطه تجارت در صنعت گردشگری و بحران مالی را مورد بررسی قرار نداده است و بیشتر تمرکز بر تاثیر بحران مالی روی صادرات کالا متمرکز بوده است.
۲-۶-۱ مطالعات داخلی:
طیبی و رمضانی(۱۳۹۰), در مقاله­ای با عنوان” بحران مالی و یکپارچگی تجارت در صنعت فولاد در آسیا و اقیانوسیه با بکارگیری تحلیل­های ایستا و پویا” به بررسی اثر بحران مالی بر جریان­های تجاری صنایع فولاد در کشورهای برتر تولید کننده فولاد آسیا و اقیانوس آرام پرداخته­اند. در این مقاله، این فرض که بحران مالی جهانی تاثیر منفی بر جریان تجارت دوجانبه فولاد داشته است؛ مورد آزمون قرار گرفته است که با بهره گرفتن از الگوی جاذبه صورت گرفته است. دستاورد یافته­های این مطالعه نشان می دهد که یکپارچگی صنعت فولاد باعث بوجود آمدن یک بازار تجاری فولاد منطقه­ای بزرگتر و احتمالا منجر به کاهش بحران جهانی و یا منطقه ای گردد.
نجارزاده و تاسان (۱۳۹۰), در مقاله­ای تحت عنوان ” خدمات گردشگری در کشورهای گروه D-8 شناسایی توانایی­ها و مزیت­ها در این کشورها” تاثیر همگرایی و یکنواخت­سازی را بر تغییر حجم تجارت خدمات را با بهره گرفتن از الگوی جاذبه مورد بررسی قرار داده است. در این مقاله ظرفیت تجاری هر یک از کشورهای عضو در زمینه­ گردشگری محاسبه شده و نتایج حاکی از آن است که بخش بسیار زیادی از توان تجاری در عمل مورد استفاده قرار نمی­گیرد.
ذوالفقاری و شیرازی (۱۳۸۹), در مقاله “بررسی تاثیر بحران مالی جهانی بر صادرات گروه ­های مختلف کالاهای صادراتی، با بهره گرفتن از منطق فازی"ارتباط اقتصادی کشورها از طریق صادرات کالا را عامل انتقال تبعات بحران مالی به داخل اقتصاد کشورها می­داند. در این مطالعه با بکارگیری منطق فازی برای پیش ­بینی رفتار سیستم­های اقتصادی، کالاهای صادراتی کشورهای گروه دی ۸ و کشورهای بزرگ طرف تجارت با ایران را طبقه ­بندی و تغییرات تولیدات ناخالص داخلی شرکای تجاری و تغییرات میزان صادرات گروه ­های کالایی مورد آزمون قرار گرفته است. نتیجه مطالعه نشان می­ دهند که تاثیر بحران مالی برای برخی گروه ­های کالایی، مثبت و برای برخی منفی بود.
شفیعی و دیگران (۱۳۸۸)، در مقاله­” بررسی میزان اثرپذیری متغیرهای کلان اقتصاد ایران از بحران مالی جهانی” اثر بحران مالی را بر شاخص­ های اقتصاد کلان اقتصاد ایران مورد تحلیل قرار داده است. براساس یافته­های حاصل از این پژوهش بحران جهانی علاوه بر کاهش درآمد­های نفتی موجب کسری بودجه از طریق کاهش درآمد­های مالیاتی نیز خواهد شد. اثر بحران بر تراز پرداخت­ها را می­توان در افزایش کسری تراز پرداخت­ها به دلیل کاهش دآمد حاصل از صادرات نفت, کاهش صادرات غیر نفتی به دلیل کاهش قیمت فرآورده ­های نفتی و نیز کاهش تقاضا برای صادرات کشور به دلیل رکود جهانی، کاهش خالص دارایی­ های خرجی کشور، احتمال افزایش نرخ ارز و کاهش صادرات غیر نفتی و کاهش مالیات خلاصه کرد.
راستی (۱۳۸۸), در مقاله ی” تجارت خدمات مالی در کشورهای عضو گروه دی هشت: بررسی رابطه تجارت خدمات مالی و توسعه مالی"، فاکتور آزادسازی تجاری را در بخش تجارت خدمات را با بهره گرفتن از الگوی خود رگرسیونی برداری VAR بررسی کرده است و این فاکتور را موثر می­داند؛ اما برای تجارت خدمات مالی به علت عدم کارایی و توان رقابت پذیری این بخش، آزادسازی تجاری را مناسب نمی­داند. همچنین در این مقاله اثر همگرایی و یکنواخت سازی مورد بررسی قرار گرفته است.
فرزین وش و برخورداری (۱۳۸۸) در مقاله ای با عنوان” تجارب جهانی مقابله با بحران مالی و آموزه­هایی برای اقتصاد ایران” با هدف کسب آموزه­های سیاستی برای مقابله با بحران در اقتصاد ایران، ابتدا ریشه ­های ظهور بحران مالی اخیر در اقتصاد ایالات متحده و سرایت آن به اقتصاد جهانی مورد بحث قرار داده است و در ادامه آن سیاست­های مختلف پولی و مالی، برای مقابله با بحران در تجارب جهانی، از هر دو بعد نظری و تجربی، تبیین کرده است. وی و همکارن مداخله دولت در بازار پول را خطر ایجاد بحران مالی در اقتصاد ایران می­دانند. همچنین ضمن ذکر سیاست­های پولی و مالی برای مقابله با بحران مالی، سیاست­های پولی موثر را به دو دسته سیاست­های متعارف و غیر متعارف تقسیم کرده ­اند. سیاست­های متعارف همان سیاست­های است که در شرایط عادی گرفته می­ شود و سیاست­های غیر متعارف شامل سه نوع: سیاست­های آزادسازی مقداری، آزادسازی اعتباری و الزامات در نرخ­های بهره آتی است؛ همچنین اثرات این دسته از سیاست­ها بر سیستم­های مالی و فعالیت­های اقتصادی، برخلاف سیاست­های پولی متعارف، متغیر خواهد بود.
یکی از برجسته­ترین آموزه­های که در مقاله وی ارائه شده است این است که مشخصه­های اقتصادی کشورها نقش اساسی در تنوع به کارگیری سیاست­های اقتصادی مقابله با بحران در آن­ها داشته است. نتایج مطالعه نشان می­دهد که کشورهای مختلف، با توجه به شرایط اقتصادی و میزان آسیب پذیری از بحران مالی اخیر سیاست­های اقتصادی مختلفی (نظیر کاهش نرخ­های بهره سیاستی، حمایت از بنگاه­های کوچک و متوسط، گسترش اعتبارات، جذب کمک­های خارجی، برنامه ­های تضمین سپرده­های، به کارگیری بسته­های مالی با تمرکز بر سرمایه ­گذاری در زیرساخت­ها، تامین مالی بدهی­ها از طریق کاهش پرداخت بهره­ای و کاهش مالیات بر درآمد خانوارها و بنگاه­ها) را در راستای مقابله با بحران به کار گرفته­اند. همچنین بررسی شرایط اقتصادی ایران، به ویژه ساست­های اقتصادی در بازار پولی، نشان می­دهد که سیاست­های مورد توجه در این بخش می تواند محرک بحران مالی در اقتصاد کشور باشد.
۲-۶-۲ مطالعات خارجی:
اختروزمان^[۴۲] و دیگران (۲۰۱۱) در پژوهشی اثر بحران را به صورت گزارشی بر روی کشور بنگلادش بررسی کرده است. در این پژوهش اثر بحران را بر روی متغیرهای کلان اقتصاد از جمله صادرات، جریان سرمایه گزاری مستقیم خارجی مورد آزمون قرار داده و به این نتیجه رسیده است که متغیرهای یاد شده یک روند کاهشی و رو به پایین را به علت وقوع بحران تجربه کرده اند.
مازلو^[۴۳] و همکارانش(۲۰۱۰) در مقاله­ای تحت عنوان"گردشگری رم در طی بحران اقتصادی به کدام سمت می رود؟” اثر بحران اقتصادی را بر گردشگری رم مورد بررسی قرار دادند. در این مقاله ضمن ذکر آمار گردشگری این منطقه، کاهش ۱۴% گردشگری بین الملل بیان شده است در واقع حدود ۳/۴ میلیون گردشگر کاسته شده است. کاهش در صنعت گردشگری به گونه ­ای بوده که نیمی از کل گردشگر ورودی این کشور فقط ۱ شب اقامت داشتند که باعث کاهش شدید در حجم معاملات مرتبط با گردشگری شده است. مازلو بیان می­ کند که برای اثرات برجامانده از بحران باید بیشتر به توسعه پایدار صنعت گردشگری تمرکز کرد. از جمله راه کارهای که برای جبران این شرایط پس از بحران اتخاذ شد کاهش ۲۵% تا۳۰% نرخ­های هتل­های سه و چهار و پنج ستاره بوده که البته راهی بود که کشورهای اروپایی نیز اتخاذ کردند؛ این نرخ­ها کم­ترین قیمت­های بود که برای هتل­ها تا آن زمان اعمال شده بود اما بیشترین کاهش در نرخ هتل­ها را مکزیک اعمال کرد. در ادامه اصول کسب گردشگری پایدار برای رفع اثرات بحران مالی بیان شده است این اصول عبارت است از: رویکرد کلی و یکپارچه، برنامه­ ریزی طولانی مدت، یافتن شیوه­ مناسب توسعه، درگیر کردن ذی نفعان، استفاده از بهترین دانش موجود، کاهش ریسک و مدیریت، ایجاد و مداخله کردن محدودیت­ها در جایی که مناسب است. از بین این اصول، اصل درگیر کردن ذی نفعان بیشتر مد نظر قرار گرفته و نمودار زیر برای توضیح کامل آن ارائه شده است:
توسعه پایدار گردشگری
سرمایه انسانی
کارافرینان
ابداعات و نوآوری
خدمات ویژه
موسسه های تحقیقاتی و تحصیلی، موسسه های فنی و مشاوره ای
اختیارات عمومی، اتاق بازرگانی و اتحادیه ها
کمپانی ها
نمودار (۲-۱۰): نحوه مشارکت ذی نفعان در توسعه پایدار گردشگری.
در پایان رم را دارای پتانسیل زیاد در بهبود شرایط پس از بحران می­دانند و معتقدند که برای غلبه بر اثرات بحران مالی و اجرایی شدن هر چه بهتر فرایند بهبود نیاز به تجمع و همکاری ارکان­های مختلف است. چرا که از طریق همین ارکان­ها و سیاست­ها بحران مالی به صنایعی چون گردشگری منتقل شده است.
در گزارش سازمان WIFO با نام “اثرات بحران مالی و اقتصادی بر فعالیت­های گردشگری” که در سال ۲۰۰۹ تنظیم شده است در ابتدا به تغییرات آماری حاصل از اثرات بحران مالی اشاره شده است. خصوصیات صنعت گردشگری از جمله عدم امکان ذخیره سازی خدمات آن و یا عدم وجود فرایند تولید جزء عوامل موثر در کاهش اثرپذیری این صنعت از بحران مالی بیان شده است. در این گزارش صنعت گردشگری را به علت دارا بودن کشش قیمتی بالا و عدم ضروری بودن، در جبران اثرات بحران مالی کندتر از سایر صنایع برشمرده است. در این گزارش به بررسی آماری پنج کشور استرالیا، کانادا، آمریکا، ژاپن و منطقه یورو^[۴۴] پرداخته شده زیرا ۸۰% گردشگر بین المللی را دارد. تغییرات GDP طی بحران و سال­های بعد از آن بررسی شده است که نشان دهنده رشد منفی برای تمامی کشورهای مورد بررسی در سال ۲۰۰۹ بوده است. همچنین نرخ رشد واردات حاصل از گردشگری برای این کشورها در سال ۲۰۰۹ منفی بوده است.
نتایج این گزارش حاکی از آن است که گردشگری داخلی به میزان کمتری نسبت به گردشگری بین الملل تحت تاثیر بحران بوده و با افزایش مسافت بین مبدا و مقصد گردشگری این تاثیر بیشتر می شود. همچنین میزان اثرپذیری این صنعت از بحران ارتباط مستقیم با شرایط اقتصادی کشور مورد بررسی دارد؛ هر چه شرایط اقتصادی و اجتماعی جامعه بدتر باشد اثر بیشتر و طولانی مدت تری را از بحران خواهد داشت.