تعداد بذر در کپسول

وزن هزار دانه

قطر ساقه

درصد روغن

درصد پروتئین

محلول پاشی

روی

۶۵٫۰۰۰b

۳٫۳۲۵a

۷٫۴۲۸a

۵۱٫۱۹۱

۲۴٫۱۷۲

بور

۷۵٫۸۷۵a

۳٫۳۱۹a

۶٫۶۲۶b

۵۱٫۹۳۱

۲۵٫۳۴۰

روی+بور

۶۷٫۷۵۰b

۳٫۱۲۱b

۶٫۹۵۲b

۵۳٫۶۷۳

۲۶٫۸۳۶

۳-۱۱- عملکرد روغن
نتایج تجزیه واریانس نشان داد که کاربرد کود اوره در سطح یک درصد معنی دار گردید. ۱۵۰ و ۱۰۰ کیلو گرم کود اوره در گروه آماری a قرار گرفت. دراینتحقیقافزایش عملکرددانه، تولیدروغنرانیزافزایشداد. بنابراین، تولیدروغنبهمقدارزیادیبستگیبه عملکرددانهداشتهوکمتروابستهبهدرصد روغندانههابودهاست . کریستنسن و همکاران(۱۹۸۵) جکسون(۲۰۰۰) اعلام کردند استفاده عناصر غذایی مانند نیتروژن موجب افزایش عملکرد روغن کلزا شده است.

شکل ۳-۱۸- تاثیرمقادیرمختلفاورهبرعملکردروغن
محلول پاشی ریز مغذی بر عملکرد روغن تاثیر معنی داری در سطح یک درصد داشت. مصرف ریز مغذی های روی و بور با میانگین ۲۸۳/۱۲۴۲ کیلو گرم در هکتار دارای بیشترین مقدار این صفت بود و با مصرف ریز مغذی های روی و بور در گروه آماری مشابه قرار گرفت.
شکل ۳-۱۹- تاثیرمحلولپاشیرویوبوربرعملکردروغن
۳-۱۲- عملکرد دانه
مصرف نیتروژن در سطح احتمال ۵% برای صفت عملکرد دانه معنی دار گردید. بیشترین تاثیر با مصرف کود اوره به میزان ۱۰۰ و ۱۵۰ کیلو گرم در هکتار حاصل شدکه هر دو در بالاترین گروه آماری قرار گرفتند. مصرفنیتروژندرکلزاباعثافزایشرشد سبزینهایشدهواز اینطریقعملکرددانه افزایشمییابد (وجنوسکا و همکاران، ۱۹۹۵).
بیلس ­بارووهمکاران(۱۹۹۳) بیانداشتندکهکاربردنیتروژندرکلزایبهارهوپاییزهعملکرد دانهرابهواسطه افزایشتعدادخورجینوتعداددانهدرهرخورجینافزایشداد،اگرچهوزندانه کمترتحتتأثیرقرارگرفت.
بننتوهمکاران(۱۹۹۶) درپژوهشیرویکنجدگزارشکردندکاربردنیتروژنبهمیزان۶۰و۱۲۰کیلوگرمدرهکتار درمقایسهباتیمارشاهدباعثافزایشعملکرددانهبهترتیببهمیزان۳۵%و۴۱%میشود.
شکل ۳-۲۰- تاثیرمقادیرمختلفنیتروزنبرعملکرد دانه (کیلوگرمدرهکتار)
محلول پاشی عناصر ریز مغذی بر عملکرد دانه در سطح احتمال یک درصد معنی دار گردید.بیشترین تاثیر با محلول پاشی روی و بور با میانگین۱۴۵/۲۴۰۰ کیلو گرم در هکتار بدست آمد.
شکل ۳-۲۱- تاثیرمحلولپاشیرویوبوربرعملکرددانه (کیلوگرمدرهکتار)
۳-۱۳- عملکرد بیولوژیک
مصرف کود نیتروزن بر عملکرد بیولوژیک در سطح احتمال ۱% معنی دار شد. در این میان مصرف کود نیتروژن به میزان ۱۰۰، ۱۵۰ و ۲۰۰ کیلوگرم در هکتار کود اوره بیشترین تاثیر را بر عملکرد بیولوژیک داشتند و همگی در سطح آماری a قرار گرفتند. با توجه به مقایسه میانگین مصرف ۲۰۰ کیلو گرم در هکتار کود اوره به میزان ۷۸۹/۷۳۸۱ بالاترین واکنش را نشان داده است. گیاهان معمولا به کمبود نیتروژن از طریق کاهش در استفاده از منابع، کاهش کارایی استفاده از منابع یا هر دو پاسخ می دهند. اولین پاسخ کاهش در دریافت تابش نور خورشید(PAR) توسط کانوپی در نتیجه کاهش در توسعه برگها و یا پنجه زنی و در نتیجه کاهش شاخص سطح برگ است.دو مین پاسخ کاهش در کارایی مصرف انرژی (RUE) در اثر کاهش در مقدار نیتروژن برگ ها به ازای واحد سطح برگ است که تاثیر منفی روی فتوسنتز برگو در نتیجه بیوماس گیاه می گذارد(لمایر و همکاران، ۲۰۰۸).
شکل ۳-۲۲- تاثیرمقادیرمختلفنیتروژنبرعملکردبیولوژیک (کیلوگرمدرهکتار)

آوایی گفتاری است که در تولید آن لبها بسته می شود.
واج های /b/ /p/ /m/ دو لبی هستند.
آوایی (واکدار) : لرزش تار آوا احساس شود : بِ (b)
بی آوایی^[۹] : (بیواک) : لرزش تار آواد با ادای آن همراه نباشد : (p) (همان، ص:۵)
۴ـ۱ـ۵ زبان ^[۱۰]
کلمه زبان هم در عرف و هم در اصطلاح زبان شناسان بر« بیان معانی و ارتباط میان اذهان بشر به وسیله ی گفتن و شنیدن » اطلاق می شود. (خانلری ، ج۱، ص: ۶)
زبان نوعی رفتار انسانی است که دارای طرح است؛ این طرح ها و الگوها بین امواج انرژی که از گوینده ساطع می شود از یک طرف و وقایع جهان بیرون از طرف دیگر ، رابطه برقرار می کند.
(باطنی ، ۱۳۸۵ ، ۶).
۴ـ۱ـ۶ واژه مرکب^[۱۱]
واژه ای است که دست کم ، دو تکواژ آزاد در ساخت آن به کار رفته باشد مثل : نوروز (بابک،۱۳۷۵،ص:۱۳)
۴ـ۱ـ۷ واژه مشتق ^[۱۲]
واژه ای است که دست کم از یک تکواژ آزاد و یک تکواژ وابسته ساخته شده مثل (شده). (همان، ص:۱۴)
۴ـ۱ـ۸ واج ^[۱۳]
کوچکترین واحد در نظام آوایی زبان ، واج نامیده می شود. (همان، ص:۱۳)
۴ـ۱ـ۹ واژه ^[۱۴]
واژه را می توان از چهار نظر تعریف کرد :
۱-از نظر آوایی : یک ساخت آوایی است که از یک یا چند هجا تشکیل شده ، دارای یک تکیه است و در آغاز و پایان آن یک “درنگ” وجود دارد. یعنی می توان در آغاز و پایان آن سکوت کرد .
۲-از نظر ساخت صرفی : از یک یا چند واژک تشکیل شده و در سلسله مراتب واحدهای دستوری زبان ، در ساختمان گروه به کار می رود.
۳-از نظر معنایی : عبارت است از یک واحد معنایی که بر یک یا چند مفهوم منفرد دلالت دارد.
۴-از نظر املایی : دارای وحدت املایی است، به این معنی که در نوشته ، معمولا فاصله هایی در دو طرف آن رعایت می شود.) کلباسی۱۳۷۵، ص ۲۱-۲۰ )
۴-۱-۱۰ اندامهای گفتار
شکل ۴-۱-اندام های گفتار
۴ـ۱ـ۱۰ مهمترین اندام گفتار زبان است از این رو به این اندام نام “عمل گفتار” نیز داده شده است.
در داخل دهان کام به سه قسمت ، از عقب دهان به جلو عبارتند از :
۱)پرده کام: زایده ای است که در عقب کام قرار دارد و در مسیر صوت می باشد. مانند:
/y/ ،/g/ ،/x/
۲) نرم کام ^[۱۵]: که به ملازه پرده کام منتهی می شود و ناحیه نرم کام است. مانند
/k ، g/
۳) پیشکام : که قسمت پیشین که به لثه ها منتهی می شود .
۴)خیشوم : فضای تهی است که میان پرده کام و(ملازه) سوراخ های بینی واقع شده است که نقش آن در تولید آواهای دماغی است. مانند : م / m
۵) میانکام^[۱۶] : واکه آوایی که در هنگام ادای آن ، زبان در حالت طبیعی است حالتی میان افراشته مانند e / ، / ه / (واکه یا مصوت زبان به آن دسته از اصواتی گفته می شود که در تولید آنها هوای مرتعش شده از تار آوا به دو لب رسیده و از دهان خارج می شود و هیچ گونه تنگی وجود ندارد. (برومند سعید، ۱۳۷۳،ص ۱۹ـ ۱۸ )
۴ـ۱ـ۱۱ آهنگ ^[۱۷]
آهنگ عبارت است از تغییراتی که در زیر و بمی صدا ، در گفتار ، پیوسته رخ می دهد. (وحیدیان کامیار ، ۱۳۸۴. ۷۹)
۴ـ۴ـ۱۲ انسدادی
آوای گفتاریی که در تولید آن ، جریان هوای برآمده از شش ها ، در جایی از دستگاه گفتار ، لحظه ای کاملا متوقف می شود.
واج های : /b/ ،/p/ ،/t/ ،/d/ ،/j/ ،/k/ ،/g/ ،/q/ انسدادی هستند. (بابک، ۱۳۷۵، ص: ۲ )
۴ـ۱ـ۱۳ تکواژ ^[۱۸]
کوچکترین واحد مشخص دستوری را تکواژ نامیده اند . تکواژ از یک یا چند واج ساخته
می شود و در ساخت واژه کاربرد دارد.
تکواژه ها را در گستره های زیر می توان بررسی کرد :
الف ـ دستوری ب : دستوری قاموسی :
الف ـ دستوری : این تکواژها تنها واحد مشخص دستوری اند مثل حرف اضافه ی /a/ در رفسنجانی.
ب ـ دستوری ، قاموسی : این تکواژها دارای مفهوم واژگانی یا قاموسی هم هستند. مثل : (car ، کار) ، (kar ، کر) (بابک،۱۳۷۵،ص:۱۴)
آزاد : تکواژ آزاد به تنهایی می تواند ظاهر شود ؛ (او – u) ، (خوب – xob) ، (دید – did) .
وابسته : این گونه از تکواژ کاربرد مستقل ندارد ؛ مثل () در شیرا (sir) به معنی حیوانی که شیر فراوان دارد. ( همان، ص:۴ )
۴ـ۱ـ۱۴ تکیه^[۱۹] :
برجستگی است که فقط به یک هجا در واحد تکیه پذیر هر زبان که معمولا کلمه است، داده می شود. (وحیدیان کامیار ، ۱۶۵:۱۳۸۹ .)
۴ـ۲: بررسی آوا شناسی و واج شناسی
واج شناسی بخشی از دانش زبان شناسی است که به بررسی آواهای نقش دار زبان می پردازد و برای دستیابی به این هدف شناخت واجهای زبان یا گویش مورد نظر ضروری می باشد.

از این رو در اینجا برای تشخیص واجهای این گونه زبانی (رفسنجانی) از روش جانشین سازی و ارائه جفت کمینه استفاده می شود. جفت کمینه جفت واژه ای است که در یک واج در موقعیّت مشابه متفاوت باشد که جانشینی یکی به جای دیگری تقابل معنی ایجاد کند.
۴-۲-۱- واکه ها :

هورنای اضطراب اساسی راعبارت می داند ازاحساس منزوی شدن ،بیچارگی وبی پناهی در دنیایی که بالقوه خطرناک وترسناک است.عواملی که ازطرف جامعه وبه خصوص خانواده درکودک ایجاداحساس ناامنی می کند،عبارتند از تسلط زیاد،به خصوص خانواده درکودک ایجاد احساس ناامنی می کند،عبارتندازتسلط زیاد،بی تفاوتی ،رفتاربی ثبات ،عدم احترام برای احتیاجات کودک ،توجه ومحبت بیش ازحعدم گرمی وصمیمیت کافی،تبعیض،محافظت شدید ،واگذاری مسئولیت زیادویاعدم آن ،پرخاشگری وخشونت برای کسب احساس امنیت ،کودک درمقابل این عوامل روش های مختلفی ازخود نشان می دهدوهمانهارافرامی گیرد.این رفتارها نوع شخصیت ومنش اوراتشکیل می دهند.

به نظر هورنای ،نیازهای روانی افرادرامی توان به سه دسته تقسیم کرد:
الف)نیازبه رفتن به سوی مردم^[۲۲] ؛که خودشامل چندنوع ،ازجمله نیازبه محبت می شود.
ب)نیازبه دورشدن ازمردم^[۲۳] ؛مانندمیل به استقلال.
ج)نیازبه مخالفت بامردم^[۲۴] ؛مانندنیازبه قدرت.
هرکدام ازاین الگوها ،جهت بینش وعمل فردنسبت به خود ودیگران راتعیین می کند.عدم تعادل واختلال دراین سه نوع نیاز،ناهنجاریها رابوجود می آورد.انسان ناسالم ازنظرروانی کسی است که در دوران زندگی وبه خصوص دردوران پراهمیت کودکی ،بامشکلات عدیده وشدید اجتماعی روبروبوده است .این مشکلات سبب به هم ریختن توازن سه الگوی نیازهای زندگی می شود(شاملو،۱۳۷۷).
نظریه بودائیسم درباره شخصیت انسان
بودائیسم که بین آئین های اخلاقی ازنظرقدمت،طولانی ترین تاریخچه راداردتوسط مؤسس آن گائوتامابودا^[۲۵] (۴۳۸ تا ۵۳۵ قبل ازمیلاد مسیح)ارائه شد.
درفلسفه بودا،آنچه رامی توان نزدیک به مفهوم شخصیت دانست .مفهوم «آتا^[۲۶]»است که در روانشاسی غربی «خویشتن»نامیده می شود.البته بااین تفاوت اصلی که ازدیدگاه آتا ،خویشتن ثابت ومداومی درانسان وجود ندارد.وشخصیت انسان ،مجموعه ای ازخصوصیات ،جریانات وحالات گذراوناپایدارجداازهم هستند.آنچه «خویشتن»راتشکیل می دهند،مجموعه است ازقسمت های مختلف بدن ،تفکر،احساس،خواهش ها،ادراکات،حافظه وامثال آن.
به عقیده ابهیدهاما،شخصیت انسان مانندرودخانه ای است که شکل و موجودیت کلی آن ثابت است،ولی وجود آن دائماً جریان وتغییر می یابدوحتی یک قطره آن نیزمانند لحظه قبل نمی ماند.
ما ممکن است «خویشتن »رامجموعه ای ازتفکر،ادراکات ،خاطرات واحساسات بدانیم؛ولی همه این پدیده ها ،قسمتی ازیک مجموع سیال،متحرک ودائم التغییراست .ازاین دیدگاه ،هیچ عملکردی ازعمل کننده،هیچ ادراکی از ادراک کننده وهیچ واقعیت موجودی ،جدااز آگاهی وهشیاری انسان وجود ندارد.
مطالعه شخصیت دربودائیسم براساس مفاهیم پیچیده ای مانندنهاد،ناخود آگاه وفراخودقرارنگرفته است؛بلکه برپایه بررسی یک سلسله ازوقایع استواراست.واقعه اساسی موردمطالعه ،رابطه موجود بین یک وضع روانی فردمانندخواسته یامیل،ویک عامل خارجی مانندیک تابلوی نقاشی یاغذای مطبوع،است.وضع روانی یک فرددائماًازیک لحظه به لحظه دیگردرحال تغییراست.
شناخت عوامل روانی ،کلیدشناسایی کاما^[۲۷]است.کاما یکی ازمفاهیم اساسی دربودائیسم است.لغت کاما درابهیدهاما یعنی «انگیزه هرعمل انسان یک حالت یاوضع روانی است که زیربنای آن عمل خاص قرارمی گیرد.»ازاین دیدگاه ،رفتارانسان دراصل نه خوب است ونه بد،طبیعت خوب یابدبستگی داردبه انگیزه یانیت فکری که برآن اساس بوجودآمده است.به طورکلی ،آنچه انسان انجام می دهد،محصول نحوه تفکرخوداواست.
انواع اصلی شخصیت مطابق ابهیدهاما عبارتنداز:
تیپ حسی^[۲۸]- فردی که چنین تیپی دارد،مؤدب ومهربان است.رعایت حال دیگران رامی کند.درزندگی منظم ،تمیزوباهدف است.
تیپ نفرت انگیز^[۲۹] - فردی باچنین تیپی ،عجول،خشن،بی توجه به دیگران ،عصبانی،پرسروصدا،بی نظم،حسودوعیب جواست.
تیپ هذیانی- فردی باتیپ هذیانی ،بسیاربی نظم وترتیب،کثیف،تنبل،بی توجه به خوراک وپوشاک ،تلقین پذیر،متلون،مضطرب،نادم وبی اراده است.
نظریه اسلام درباره شخصیت انسان
ازدیدگاه اسلام ،انسان مخلوقی است که هنگام زاده شدن،بالقوه کمالاتی داردکه می تواندبه آنهافعلیت بخشدوهمچنین فطرتی حیوانی داردکه براثرافراط وتفریط درآن ،سبب ایجاد دشواریهایی برای خود ودیگران می شود.انسان ازنظرساختمان جسمی،تمایلات غریزی ،شهوات وخواسته هایش،شبیه سایرحیوانات است؛ولی ازسه بعدباآنها وجه تمایزعمیقی داردکه عبارتنداز:
داشتن ارداک،کشف خود وجهان خود وداشتن جهان بینی.
وجود عوامل وجاذبه هایی که برانسان احاطه دارند.
آزادی انتخاب ،تحت تاثیر محیط وجاذبه های آن قرارگرفتن وتسلط برآنها.
الگوی شخصیت
اصطلاح «الگو»(Pattern) به معنای طرح یاشکل بندی یاهیأت (Configuration)است.به نظرسیستم های روانی- فیزیکی سازندگان شخصیت فردکاملاًبا همدیگربستگی دارندوشخصیت درواقع،محصول تعامل یاتفاعل آنهاست.دومؤلفه مهم الگوی شخصیت عبارتنداز:هسته یا«خودپنداری»و ویژگی ها(traits)که تحت تاثیرهسته می باشند.
درباره «خودپنداری»قبلاًسخن گفتیم واشاره کردیم که خودپنداری واقعی مفهومی است که هرکس خویشتن دارد و می داندکیست وچیست.وشخص به وسیله روابطش بادیگران و واکنش های آنها نسبت به او آن رادرمی یابدیعنی پی می بردواقعاً کیست.خودپنداری آرمانی تصویری است که شخص دوست داردآن باشد.هرکدام ازاین دونوع خودپنداری دارای جنبه بدنیروان شناختی است.
جنبه بدنی مفهومی است که شخص ازظاهرش،جنس خود،اختصاصاتش ،اهمیت بدنش دررابطه بارفتارش ،و وجهه ای که بدنش درچشم دیگران به اومی بخشد، دارد.جنبه روان شناختی مفهوم یامفاهیمی است که شخص ازتوانایی ها وناتوانانی خود،ارزش،وروابطش بادیگران دارد.ابتدااین دوجنبه ازهم جداهستندولی بتدریج با بزرگ شدن کودکان آن دوباهم ترکیب می شوند.
ویژگی ها صفات ویژه رفتاریاالگوهای سازگارندازقبیل واکنش های شخصی به ناکامی ها،شیوه های برخوردبامشکلات،رفتارپرخاشگرودفاعی ورفتارکناره گیری ازدیگران.ویژگیهاتحت تاثیرخودپنداری قرارمی گیرندوباآن ترکیب می شوند.ویژگیهادوخاصیت برجسته دارند:فردیت که درتغییرکلیت یک ویژگی خاص دیده می شودتادرویژگی مخصوص آن شخص .مانند الگوی رفتاری که ازیک فردفقط دریک موقعیت ظاهرمی شودنه درمواردمشابه دیگر.وهمسانی که شخص درموقعیت های همانندوتحت شرایط همسان تقریباًبه یک شیوه رفتارمی کند.(شعاری نژاد،۱۳۷۴).
پایداری شخصیت
اصطلاح «پایداری»(Persistence)به معنای «دیرپایی»و«بازپیدایی»است نه به این معناکه تغییری پیدانمی شود به عبارت دیگر ،منظورازپایداری شخصیت این است که ویژگیهای فردگرایش دارندبه اینکه نسبتاًپایداربمانندوتغییرنیابند.یابه گفته آلپورت(Allport)«حقیقت مهم درباره شخصیت،پایداری نسبی وسازمان بی نظیرآن است».
عوامل مؤثردرپایداری شخصیت ازاین قرارند:
وراثت:آن ویژگی که مستقیماًیاغیرمستقیم به وراثت مربوط است بیشترثبات خواهد داشت.
پرورش کودک:روش پرورش کودک وگرایش های شخصی که مدام ان رابه کارمی بردطبعاًنوع خودپنداری کودک راتقویت می کند.
ارزشهای والدینی:ویژگی های شخصیت که برای والدین ارزش بالایی دارندیاباپاداشهای ایشان تقویت می شوندودرنتیجه پایداری بیشتری پیدامی کند.
ایفای نقش:نقش که کودکان یادمی گیرنددرخانه ایفاکننددرخودپنداریهای انهااثرمی گذارد؛زیرااین نقش در دوران کودکی پایدارمی شود.
محیط اجتماعی:وقتی کودکان خودراآنچنان ببینندکه دیگران آنهارامی بینند همین نگرش خودپنداری وروش سازگاری ایشان رامشخص خواهدکرد.وتغییرات بعدی درمحیط اجتماعی ممکن است ،نتواندآن الگوی شخصیت راتغییردهد.
انتخاب درمحیط اجتماعی:شخصیت کودک یاویژگی مسلط براو انتخاب سازگاری اجتماعی اوراتعیین می کند.ضمن گردآمدن مداوم بااشخاص آن محیط،خودپنداری والگوهای خاش سازگاری تقویت می شوند(شعاری نژاد،۱۳۷۴).
تغییردرشخصیت
منظوراز«تغییر»گوناگون یادگرگون شدن است بدون این ضرورت،که گونه دیگرکامل ترباشد.خودپنداری و ویژگی درطول زندگی دگرگون می شوندواین تغییرویژگی هاممکن است کمی یاکیفی باشد.مثلاًدرتغییرات کیفی ویژگی هایک ویژگی نامطلوب اجتماعی به یک ویژگی مطلوب تبدیل می شود.درتغییرات کمی ویژگیها یک ویژگی ضعیف به یک ویژگی قوی عوض می شود.عواملی که درتغییر شخصیت مؤثرعبارتنداز:
تغییرات بدنی:تغییرات بدنی ناشی ازنضنج،اختلال ساختی درمغز،اختلالهای عضوی،اختلال های غده ای ،صدمات،سوءتغذیه،داروها یابیماریها غالباً باتغییرات شخصیت همراهند.واین تغییرات عمدتاً درخودپنداری کودک اثرمی گذارند.
تغییرات محیطی :هنگامی که تغییر درمحیط ،وضع کودک رادرگروه همگنان بهبودمی بخشداثرمساعدی روی خودپنداری خواهد داشت.اثرتنهاازتغییرات محیطی ناشی نمی شودبلکه معمول تغییری است که درکودک پیداشده است.
فشارهای اجتماعی:کودک برای اینکه موردپذیرش وتایید اجتماعی قرارگیردویژگی های موردانتظار وتاییدجامعه رادرخودرشد وگسترش می دهد.
افزایش صلاحیت:افزایش کفایت وصلاحیت درمهارتهای حرکتی یاذهنی اثرمساعدی درخودپنداری داردزیرابه کودک کمک می کنداحساس خودکم بینی رابه احساس برتری تغییردهد.
تغییرات نقش:تغییرنقش ازوابستگی وانقیاد به برابرنگری یارهبری درخانه،مدرسه،یاهمسایگی درخودپنداری کودک اثرخواهدگذاشت.
کمک تخصصی:روان درمانی به کودکان کمک می کندخودپنداری مساعدیامثبت را درخویشتن رشد وگسترش دهدزیرابه ایشان امکان می دهدکه علل خودپنداری نامساعدشان را کشف کنندوآنهارابه خودپنداری مساعدتغییردهند(شعاری نژاد،۱۳۷۴).
شخصیت سالم
سازگاری بهنجار یاعادی (normal)یک حالت نسبی است وهرکودک گاهگاهی دچاراضطراب وتنش می شودورفتاری ازاوسرمی زندکه موردقبول خودودیگران واقع نمی شود.بنابراین ،کودکانی دارای شخصیت سالم هستندکه هدفهای واقعی رادنبال می کنند،می توانندنیازهای خود راارضاکنند،وشیوه اعمال ایشان ازلحاظ اجتماعی موردپذیرش است.یکی دیگرازخصایص شخصیت سالم کودک،رغبت اجتماعی اوست که به دیگران به همان اندازه خودش توجه دارد،می توانددیگران رادوست بدارد،بادیگران همدردی می کند،به خود اعتماد دارد،می تواندمسئولیتی رابعهده بگیرد.کنفرانسی که درسال ۱۹۵۱ برای مطالعه رفتارکودکان ونوجوانان درآمریکا تشکیل شده بودخصایص شخصیت سالم راچنین اعلام کرد:
احساس اعتمادواطمینان :هرگاه درنخستین سالهای زندگی به نیازهای کودک توجه شودبه احتمال زیاددارای احساس اعتمادواطمینان خواهدبود.
احساس استقلال:کودک وقتی تصمیم می گیردوانتخاب می کندخودرافردباکفایت ونیرومندی احساس می کند.

چو زین گنبد برون پری مر او را میزبان بینی
سنائی در این بیت اخلاقی می گوید : سعادت در ساختن باغ و بوستان نیست ، بلکه سعادت آن است که در اندرونِ تو باغ و بوستان باشد .
که دولتیاری آن نبود که بر گل بوستان سازی
که دولتیاری آن باشد که در دل بوستان بینی
سنائی می گوید : اگر آتشی را پُر از دود دیدی آن دود از هیزم است نه آتش پس بدان اگر در درون خویش بدی دیدی ، آن را نتیجۀ جانبِ حسی و مادّی وجود خود بدان نه از تاثیر جانب عقلی وجودت .
ز حِسّی دان، نه از عقلی، اگر در خود بدی یابی
ز هیزم دان، نه از آتش، اگر در وی دخان بینی
سنائی با آوردن داستان تاریخی و تعلیمی می گوید : فریدون پادشاه ایرانی که بر ضحّاک شورید و به یاری کاوه و درفش کاویان بر او پیروز شد . پس چرا تو بر نفس شیطانی خود غالب نمی شود بجنگ تا او را شکست دهی .
تو یکساعت، چو افریدون، به میدان باش، تا زان پس
به هر جانب که روی آری درفشِ کاویان بینی
سنائی در این بیت زاهدانه و عرفانی می گوید : نگارندۀ دو گیتی ( حق تعالی ) را از بخشیدن چرا عاجز می بینی که کارهایِ او را به عناصر ( = گوهران ) و به اختران نسبت می دهی ؟ و کارها از جانبِ حق بدان نه از عناصر اربعه که کوتاه بینی است . اگر خطی را که حاصل خرد و اندیشه است به انگشتانِ کاتب نسبت دهیم .
ز بخشیدن چه عجز آید نگارنده ی دو گیتی را
که نقش از گوهران دانی و بخش از اختران بینی؟
ز یزدان دان، نه از ارکان، که کوته دیدگی باشد
که خطّی کز خرد خیزد، تو آن را از بنان بینی
اگر روزی صد بار در راهِ حق شهید شوی ، و در این کار ، برای خود نقشی قائل باشی به این معنی که شهید شدن را به خودت نسبی دهی و آن را فعل الله ندانی ، گبری خارج از دین خواهی بود. این که سنائی از میان همۀ غیر مسلمانان گبر را انتخاب کرده است . علّتی خاص دارد : سنائی اشعری مشرب است . و اشاعره – تمام افعالِ آدمی را به حق نسبت می دهند و معتقدند که اگر برای آدمی سهمی در افعالِ او قائل شویم ، عملاً از توحید خارج شده ایم . و غالباً معتزله را ، که به آزادی انسان و نقشِ فعالیت های او اعتقاد دارند – به ثنویت و دوگانه پرستی متهم می کنند . و می گویند که این ها محبّوسِ این اُمَّت اند : اَلقَدَرِیّهُ محبّوسُ هذه الاَمَّه ( فیض القدیر ۴/۵۳۴ ) یعنی آنان که به اختیار ( = قدر ) اعتقاد دارند . ( و برای اعمال و اراده و مشیّت انسان اهمیّت قایل اند ) محبّوسان این اُمت ( = اسلام ) اند . یعنی همان طور که محبّوس ( زردشتیان ) به دو مبدا ( = یزدان و اهریمن ) عقیده دارند ، ابنان نیز ، به دو مبدا یکی باری تعالی و یکی هم اراده و اختیار خویش ، قائل اند .

اگر صد بار در روزی شهید راه حق گردی
هم از گبران یکی باشی، چو خود را در میان بینی
امین باش ، ارهمی ترسی زنارِ آن جهان ، گرتو
بکار ، اینجا ، امین باشی زنار ، آنجا ، امان بینی
سنائی در این بیت تأکید دارد : به امیال نفس خود میدان دادی و خرد را بستی ، اگر هوا را بزیر پای در آوردی ، آنگاه ، خرد را به کامِ خویش خواهی دید . و باز می گوید : تو ، کی مرد میدان آنی که دلِ خویش را بی آرزو بخواهی و کی آن درد در تو حاصل شده است . که تن خویش را ( تمایلات جسمی خود را ) خوار و زبون بخواهی و به آن ها اعتنا نکنی .
هوا را پای بگشادی، خرد را دست بربستی
گر آن را زیر گام آری مر این را کامران بینی
تو خود کی مرد آن باشی که دل را بی هوا خواهی؟
تو خود کی درد آن داری که تن را در هوان بینی؟
سنائی در این بیت عرفانی تأکید دارد : بهشت و دوزخ هر کس ، در درونِ اوست ، به درون خویش بنگر تا در آنجا در جگرِ خویش دوزخ ها بینی و در دلِ خویش بهشت ها یابی .
بهشت و دوزخت با تست، در باطن، نگر تا تو
سقرها در جگر یابی، جنانها در جنان بینی

۲-۴ اشعار کتاب حدیقه الحقیقه

۱-۲-۴فصل اندر درجات

سنائی در این قصیده تأکید دارد که وهم و خیالات پوچ را رها کن و مراتب عالی را پله پله طی کن تا به سرای بقا برسی و تمام اسباب دنیا وسیله آزمایش و فریب دادن تو و تو را از راه بازداشتن است. سنائی تقریباً در تمامیه قصایدش هشدار می دهد و بر حذر می دارد آدمی را از دلبستن به دنیا و اسباب او.

آماده سازی داده ها^[۱۹]
در این مرحله داده های موجود جهت استفاده ی الگوریتم داده کاوی آماده می شود. هدف این مرحله رسیدن به چشم انداز قابل کاوش است. در این مرحله یکپارچگی، انتخاب، پاکسازی و تغییر شکل داده ها انجام می شود (هن و کمبر ۲۰۰۶).
گام های این مرحله عبارتند:

• • انتخاب داده ها

• • پاکسازی داده ها

• • ساختار دهی داده ها ( انتخاب برخی صفات و ایجاد رکوردها)

• • یکپارچه نمودن داده ها ( داده های ترکیبی)

• • فرمت کردن داده ها

مدل سازی^[۲۰]
این مرحله شامل پیاده سازی تکنیک های مدل سازی یا داده کاوی بر روی دیدگاه قابل کاوش ایجاد شده در مرحله ی قبل است (هن و کمبر ۲۰۰۶).
گام های این مرحله عبارتند از:

• • انتخاب تکنیک مدل سازی (فرضیه ها و تکنیک های مدل سازی)

• • ارزیابی طراحی ( طراحی آزمایشی)

• • ساخت مدل (پارامترهای انتخاب شده و توصیف مدل)

• • ارزیابی مدل (سنجش مدل و بازنگری در پارامترهای انتخاب شده)

ارزیابی مدل^[۲۱]
در این مرحله مدل طراحی شده مورد ارزیابی قرار می گیرد تا مشخص شود آیا اهداف داده کاوی تامین شده است . به عبارت دیگر باید مشخص شود که آیا مدل برای پاسخگویی به برخی از نیازهای کسب و کار مفید است یا خیر. بعد از ارزیابی مدل ممکن است به بازنگری در اهداف تعیین شده در مرحله ی اول منجر شود (هن و کمبر ۲۰۰۶).

گام های این مرحله عبارتند از:

• • ارزیابی نتایج

• • تجدید نظر در فرایند

• • طراحی گام های بعدی (لیست فعالیت ها و تصمیم های ممکن)

توسعه ی مدل^[۲۲]
ایده ی این مرحله به کارگیری پتانسیل های مدل استخراج شده، ترکیب آن با فرایند های تصمیم گیری سازمان، ارائه گزارش هایی در مورد دانش استخراج شده و … می باشد. در این مرحله مدل، پیاده سازی و اجرا می گردد و معمولاً یک رابط گرافیکی مناسب نیز برای کاربران طراحی می شود (هن و کمبر ۲۰۰۶).
گام های این مرحله عبارتند از:

• • برنامه ریزی برای توسعه

• • برنامه ریزی برای مانیتور و نگهداری

• • تولید گزارش نهایی

• • بازنگری مجدد پروژه

قابلیت های اساسی داده کاوی
طبقه بندی^[۲۳]
طبقه بندی فرایند جستجوی مجموعه ای از مدل ها یا توابع است که کلاس های داده ها یا مفاهیم را توصیف یا تفکیک می نماید. تا بتوان از این مدل برای پیش بینی کلاس اشیا استفاده کرد. مدل استخراج شده بر پایه تحلیل مجموعه ای داده های آموزشی یا داده هایی که کلاس آن ها مشخص است می باشد(هن و کمبر ۲۰۰۶).
فرایند طبقه بندی در واقع نوعی یادگیری با ناظر می باشد که طی دو مرحله انجام می گیرد. در مرحله اول مجموعه ای از داده ها که در آن هر داده شامل تعدادی خصوصیتِ دارای مقدار و یک خصوصیت به نام خصوصیتِ کلاس می باشد، برای ایجاد یک مدل داده به کار می رود که این مدل داده در واقع توصیف کننده مفهوم و خصوصیات مجموعه داده هایی است که این مدل از روی آن ها ایجاد شده است. مرحله دوم اعمال فرایند طبقه بندی یا به کارگیری مدل داده ایجاد شده بر روی داده هایی است که شامل تمام خصوصیات داده هایی می شود که برای ایجاد مدل داده به کار گرفته شده اند، به جز خصوصیت کلاس این مقادیر، که هدف از عمل طبقه بندی نیز تخمین مقدار این خصوصیت می باشد(هن و کمبر ۲۰۰۶).
پیش بینی^[۲۴]
پیش بینی به هر دو مورد پیش بینی مقادیر عددی و پیش بینی کلاس ها اشاره دارد. پیش بینی شامل شناسایی روند توزیع بر اساس اطلاعات در دسترس است. طبقه بندی و پیش بینی ممکن است نیاز به تجزیه و تحلیل مرتبط داشته باشند تا بتوانند صفاتی را که در فرایند طبقه بندی یا پیش بینی مشارکتی ندارند شناسایی و در صورت تمایل آن ها را حذف نمایند (هن و کمبر ۲۰۰۶).
تحلیل خوشه ای^[۲۵]
خوشه بندی، یک جمعیت نامنظم را به مجموعه ای از زیرگروه های منظم تقسیم بندی می کند. برخلاف دسته بندی و پیش بینی که اشیا داده ها را بر اساس کلاس ها تحلیل می کنند، خوشه بندی اشیا داده ها را بدون در نظر گرفتن برچسب های کلاس تحلیل و آنالیز می نمایند. عمدتاً برچسب کلاس ها در داده های آموزشی به آسانی مشخص نیست زیرا این کلاس ها شناخته شده نمی باشند. خوشه بندی گاهی برای تعیین و تولید چنین برچسب هایی به کار می رود. به عبارت دیگر می توان خوشه بندی را به صورت دسته بندی تعریف کرد، با این تفاوت که دسته ها و برچسب آن ها از پیش تعریف شده نبوده و عمل دسته بندی، بدون نظارت انجام می گیرد.
اشیا خوشه بندی شده بر اساس اصل ماکزیمم شباهت بین اعضا هر خوشه و مینیمم شباهت بین خوشه های مختلف گروه بندی می شوند. یعنی خوشه ها به گونه ای تنظیم می شوند که اشیا داخل هر خوشه بیشترین شباهت را با یکدیگر داشته باشند. معیار شباهت وقتی که همه مشخصه ها پیوسته هستند، معمولا با فاصله اقلیدسی بیان می شود، در غیر این صورت یک معیار مناسب برای آن در نظر گرفته می شود.
به عنوان شاخه ای از آمار، خوشه بندی برای سال ها به صورت وسیعی مورد مطالعه قرار گرفته و بر روی تحلیل فاصله متمرکز شده است. ابزارهای خوشه بندی که مبتنی بر K-means و K-mediods و روش هایی مانند آن ها هستند در خیلی از بسته های آماری مانند Spss، S-plus و Sas وجود دارند. آنالیز خوشه ای کاربردهای گسترده ای دارد که عبارتند از: شناسایی متن، آنالیز داده، پردازش تصویر و تحقیقات بازار و … ( هن و کمبر، ۲۰۰۶، رومرو ۲۰۰۷)
تخمین^[۲۶]
تخمین با نتایج مجزایی که با ارقام پیوسته نشان داده شده اند، سرو کار دارد. در تخمین، داده های ورودی در قالب متغیرهای ورودی به سیستم داده می شود و متغیرهای خروجی آن رقمی چون درآمد یا تراز کارت اغتباری می باشد.
در عمل، تخمین اغلب برای دسته بندی استفاده می شود. روش تخمین فواید زیادی دارد که مهم ترین آن این است که در آن اطلاعات را می توان مطابق تخمین به دست آمده مرتب نمود. برای پی بردن به اهمیت آن فرض کنید که یک شرکت تولید پوتین های اسکی برای ارسال پانصد هزار آگهی تبلیغاتی محصول جدید خود بودجه ریزی نموده است. فرض کنید از روش دسته بندی استفاده شده و یک و نیم میلیون نفر اسکی باز تعیین شده اند، پس به راحتی می توان به صورت تصادفی، تبلیغات را برای پانصد هزار نفر منتخب از آن افراد ارسال نمود؛ در حالی که اگر مدل تخمین، امتیاز تمایل به اسکی را برای کلیه افراد تعیین نماید شایسته است که تبلیغات را برای پانصد هزار نفر از محتمل ترین کاندیداها فرستاد. پر واضح است که احتمال پاسخ گیری و ارسال تبلیغات بر اساس مدل تخمین بسیار بیشتر از ارسال تصادفی تبلیغات می باشد
مدل های رگرسیون و شبکه های عصبی از جمله تکنیک های مناسب داده کاوی برای تخمین می باشد (شهرابی، ۱۳۹۰).
گروه بندی شباهت یا قوانین وابستگی^[۲۷]
قوانین وابستگی برای تعیین ویژگی های هم زمانی هستند که در وقوع یک پدیده رخ می دهند. به عبارت دیگر عمل گروه بندی شباهت یا قوانین وابستگی احتمال وقوع و یا عدم وقوع هم زمان ویژگی ها را تعیین می نماید.به عبارت ساده تر گروه بندی شباهت تعیین می کند که چه چیزهایی با هم جورند؛ مثال معمول این موضوع تعیین کالاهایی است که با هم در یک چرخ دستی خرید در سوپرمارکت قرار می گیرند، چیزی که آن را تحلیل سبد بازار می نامیم^[۲۸]
گروه بندی شباهت بک روش ساده برای ایجاد قوانین از داده هاست. اگر دو قلم کالا مثلا شیر خشک و پوشک نوزاد در یک قفسه و کنار هم چیده شوند، می توان دو قانون وابستگی ایجاد کرد(شهرابی، ۱۳۹۰):