• بدیهی است که یکی از این دو نظام منسجم صادق اند.

 

• پس نظریه انسجام صدق نمی­تواند شرط کافی صدق را برآورد. ( از ۱ ، ۵ و۶ ).

 

• پس نظریه انسجام شرط کافی صدق نیست. ( از ۱ و ۷ ).

 

۱-۶-۳٫ پاسخ بلانشارد
پاسخ بلانشارد به این اشکال با قدری عبارت پردازی از جانب ایشان همراه است. اما ظاهراً آنچه که می­خواهد با این عبارات بیان کند این می­باشد که مقدمه چهارم استدلال را ما قبول نداریم؛ چرا که در واقع چنین فرضی هیچ وقت پیش نمی­آید و لذا دو نظام کاملاً منسجم و جامع آن هم راجع به خواب و بیداری نداریم و از این رو به تالی فاسدِ این اشکال دچار نمی­شویم. به نحو اجمالی، ایشان جواب را این گونه بیان می­ کند که خواب و بیداری دو گونه مختلف می­باشند، ما این گونه می­فهمیم که خواب دیده­ایم و یا توهم کرده­ایم که وقتی ما از خوابی که رویای روشنی در آن دیده­ایم بیدار می­شویم، در لحظه اول، شگفت زده می­شویم، نمی­دانیم که این خواب است یا واقعیت؟ اما صرف وضوح این رویا سبب نمی­ شود که ما بگوییم آن واقعی است چون ما متوجه محیط اطراف خودمان می­شویم: قفسه­ی لباس پنجره اتاق خوابمان و صدایی که آشنا است به گوشمان می­خورد و… لذا شواهدی که منجر می­شد که توهم کنیم که شاید خواب واقعیت دارد، از بین می­رود و ما واقع را می­شناسیم یعنی این تشخیص را می­دهیم که آنچه در خواب دیده­ایم سازگار با جهان روزمره یمان نیست، لذا می­گوییم که ما یک رویا دیده­یم که این حکم لازمه منطقی سلامت عقل است! و هرکس با این شواهد اگر هنوز نتواند این تشخیص را بدهد، ناشی از عدم سلامت عقل او می­باشد و … لذا هرگز خواب و بیداری برابر نیستند. (Blanshard, 2001, pp 119-120)
۷-۳٫ اشکال تعیین
اشکال تعیین^[۱۸۲]، مهمترین اشکال وارد شده به نظریه انسجام صدق، به علت جدایی مفروض او بین باور و واقعیت است. این اشکال را اولین بار راسل مطرح کرد (Russell, 1907, pp 28- 37) و پس از آن در اکثر کتبی که به نظریه انسجام صدق اشاره کرده ­اند، مفاد و یا تقریری از این اشکال را به اجمال بیان می­ کنند و این نظریه را با چالشی حل نشدنی مواجه می­بیینند و از این رو، روی از آن بر می­تابانند. به نظر می­رسد که تقریر کنندگانِ اکثر اشکالالات مختلفی که در این فصل به آن پرداخته­ایم، در حقیقت تقریرهای دیگری از اشکال جدایی باور با واقعیت که راسل بر آن انگشت گذاشته است را بیان کرده ­اند و به نحوی وام دار ایشان اند. به هر حال ، راسل، در مقاله­اش به نام « در باب ماهیت صدق»، در بخش اول آن، به این بحث می ­پردازد و به این نظریه چند اشکال وارد می­ کند. لب حرف ایشان در باب این اشکال این است که این نظریه نمی­تواند توضیح بدهد که به چه معنایی امکان دارد که راجع به حکمی که ناظر به یک امر جزئی است، ما بگوییم که آن صادق است و در چه حالتی بگوییم کاذب است؛ یعنی ما معیاری برای نشان دادن صدق یا کذب امور جزئی در این نظریه نداریم؛ چرا که انسجام گرایان راهی برای تشخیص مجموعه معین و مشخص از گزاره­ها ندارند که بگویند این امر جزئی چون با این مجموعه منسجم است، صادق است؛^[۱۸۳] چرا که هر گزاره­ای حتی خیالی ( تأکید از من است) به مجموعه ­ای منسجم، تعلق می ­تواند داشته باشد. مگر اینکه ایشان در پاسخ راهی را انتخاب کنند که آن راه با نظریه ایشان در تضاد و ناسازگاری باشد و رنگ و بوی مطابقت و در نظر گرفتن ویژگی ابژکتیو خارجی را بدهد. بنابراین اشکال، مخالفان نظریه انسجام می­توانند چنین استدلال کنند که: ۱٫ گزاره « اسقف استوبس به جرم قتل به دار آویخته شد.» در انسجام با یک مجموعه ­ای از باورها است. ۲٫ گزاره « اسقف استوبس در رختخوابش فوت کرد.» نیز با مجموعه­ دیگری از گزاره­ها در انسجام است، اما گزاره اول را هیچ کس در حق اسقف استوبس صادق نمی­داند؛ چرا که با واقعیت تجربی دمساز نیست، هرچند که این گزاره در انسجام با مجموعه ­ای از باورها است. این اشکال به انسجام گرایان می­گوید که شما معیار و دلیلی برای اینکه بگویید که گزاره اول کاذب و گزاره دوم صادق است را، ندارید. از این رو، به نظر راسل، این نظریه نمی­تواند کذب حکم را در احکام جزئی تبیین کند؛ به عبارت دیگر، مخالفان می­توانند بگویند که هر گزاره­ی خیالی می ­تواند با مجموعه­ منسجمی سازگار باشد. گزاره « اسقف استوبس به جرم قتل به دار آویخته شد» گزاره­ای کاذب در واقعیت است اما می­توان یک جهانی را خیال کرد که کمتر از این جهانِ ما که در آن این گزاره صادق است، منسجم نباشد اما آن جهان، دارای یک مجموعه منسجمی از گزاره­ها باشد که این گزاره کاذب به آن جا تعلق داشته باشد که می­توان برای آن مجموعه چنین گزاره­هایی را مثال زد: « همه اسقف ها قاتل هستند» و « اسقف ها عموماً دار زده می­شوند». پس درست همان طور که ما یک مجموعه­ منسجم از گزاره­ها را داریم که واقعاً صادق هستند که گزاره « اسقف استوبس در رختخوابش فوت کرد » به آن مجموعه تعلق دارد، چنین مجموعه منسجم مذکوری هم داریم که گزاره کاذب به آن تعلق دارد و انسجام گرا نمی­تواند، یکی از این مجموعه­ها را تعیین و مشخص بکند یا به تعبیر راسل نمی­تواند تبیینی برای خطا بودن یکی از این گزاره­های جزئی اقامه کند. پس بنابراین اشکال هر گزاره­ای می ­تواند بنا بر نظریه انسجام صادق باشد؛ چرا که هر گزاره­ای می ­تواند عضوی از یک مجموعه منسجم باشد. مقدمه دوم ایشان این است که این امر، خلاف شهود ما است؛ چرا که ما گزارهای کاذب هم داریم؛ پس این نظریه باطل است. می­توان به صورت خلاصه این استدلال را به نحو ذیل تقریر کرد:

 

• بدیهی است که برخی گزاره­ها کاذب اند ( چرا که واقعیت تجربی، برخلاف آنان می­باشد).

 

• صدق یک گزاره در نظریه انسجام، به انسجام آن گزاره با مجموعه­ باورهای دیگر است.

 

• هر گزاره­ایی می ­تواند، در انسجام با مجموعه­ مشخصی از باورها باشد.

 

• پس هر گزاره­ای ( بنا به نظر انسجام صدق ) می ­تواند صادق باشد ( از ۲ و ۳ ).

 

• نتیجه «۴» با فرض « ۱» در تناقض است.

 

• پس نظریه انسجام صدق باطل است. ( از ۲و ۵ ، ب.خ ).

 

انسجام گرایان نمی ­توانند بگویند که ما مقدمه دوم را طوری تفسیر می­کنیم که بتوانیم بگوییم که برخوردار از دلیلی برای اینکه قائل به کذب گزاره اول و صدق گزاره دوم شویم، هستیم؛ چرا که از منظر ما گزاره دوم با واقعیات عینی مطابقت دارد و با آنها سازگار است، درحالی که گزاره اول این ویژگی را ندارد؛ اما راسل می­گوید که انسجام گرایان نمی ­توانند اینگونه جواب بدهند، مگر اینکه با ارائه چنین جوابی، تناقضی در دیدگاه خویش به وجود بیاورند. انسجام گرایان در جواب می­گویند که نظام مشخص و معین، جامع ترین نظام است، اما این سخن ایشان مبنای موفقی برای پاسخ به اشکال تعیین نیست؛ چرا که ایشان تنها می­توانند جامعیت را برحسب اندازه نظام تعریف کنند، و این برای پاسخ به اشکال تعیین کافی نمی ­باشد، چرا که آن را ربط به این واقعیت خاصِ خارجی نمی­دهد، مگر اینکه مراد از جامعیت را طوری بیان کنند که با دیدگاه ایشان در تعارض باشد و از این منظر به اشکال پاسخ بگویند: فی المثل انسجام گرایان نمی ­توانند راجع به جامع ترین نظام چنین بگویند که آن از گزاره­هایی تشکیل شده است که مطابق با واقعیت اند، به علاوه ایشان دلیلی بر اینکه چرا دو یا چند نظام نمی ­توانند به یک اندازه وسیع و گسترده باشند را نیز ندارند.
معیارهای دیگری نیز برای نظام معین و مشخص انسجام گرایان ارائه داده­اند که آنها نیز ناتوان برای حل مشکل تعیین هستند. برخی از این معیارها عبارت اند از: سادگی، کفایت تجربی، کارایی عملی، قدرت تبیین کننده گی و … ؛ اما با وجود این معیارها، باز هم، به نظر می­رسد که ایشان دلیلی برای اینکه چرا دو یا چند نظام نمی ­توانند دارای این معیارها به یک نحو باشند را ندارند.
۱-۷-۳٫ سخن برادلی
احتمالاً تفطن برادلی بر این اشکال بود که وی را منجر کرد که بگوید: « صدق، برای اینکه صدق باشد، باید صدق چیزی باشد و آن چیز خودش صدق نیست.» (Bradly, 1914, p 325)
این بیان ایشان را معرفت شناسان معمولاً این گونه تفسیر کرده ­اند که این سخن مستلزم پذیرفتن نظریه­ای مانند نظریه مطابقت برای صدق است و از این رو نظریه انسجام گرایی می ­تواند صرفاً معیاری برای انسجام تلقی گردد که با این راه هم می­توانیم به اشکال راسل پاسخ بگوییم و ربط واقعیت با باور را درست کنیم و هم اینکه از نظریه انسجام صدق، برای خود هرچند نه به عنوان ماهیت صدق بلکه حداقل به عنوان معیاری برای آن استفاده کنیم.
۱-۱-۷-۳٫ نقد بلانشارد بر برادلی
بلانشارد، فیلسوف آمریکایی، به هیچ عنوان این گریز گاهی که برادلی برای مصونیت نظریه انسجام گرایی صدق آورده است نمی­پذیرد، از این رو استدلالی بر علیه آنچه از سخن برادلی، در میان معرفت شناسان برداشت شده است می ­آورد و می­گوید که لازمه قبول نظریه انسجام گرایی در توجیه^[۱۸۴] معتقد شدن به نظریه انسجام در صدق است؛ یعنی نظریه انسجام توجیه منجر به نظریه انسجام صدق، می­ شود. استدلال ایشان بر این مدعا را بدین گونه می­توان تقریر کرد:

 

• می­توان فرض کرد که انسجام با مجموعه ­ای از باورها معیار صدق است، اما خود صدق عبارت از مطابقت با واقعیت عینی است.

 

• لکن اگر صدق مطابقت با واقعیت عینی باشد، انسجام با مجموعه ­ای از باورها نمی­تواند معیار صدق باشد؛ چرا که در این صورت تضمینی برای این امر وجود ندارد که مجموعه ­ای کاملاً منسجم با باورها، با واقعیت عینی مطابقت داشته باشد؛ از این رو که ارتباطی بین وجود مجموعه­ منسجمی با باورها، با مطابقت آن باورها با واقعیت عینی وجود ندارد.

 

• اما انسجام با مجموعه ­ای از باورها، معیار صدق است.

 

• پس صدق نمی­تواند مطابقت باور با واقعیت باشد. (Blanshard, 1939, p 268)

 

۲-۱-۷-۳٫ نقد رشر بر بلاشارد
رشر^[۱۸۵]، استدلال بلانشارد را در رد چنین تلفیقی میان نظریه مطابقت و نظریه انسجام صدق نمی­پذیرد. (Rescher, 1973) ایشان با تمییز دو گونه معیار برای صدق- خطا پذیر و خطا ناپذیر- می­گوید که بلانشارد بین این دو خلط کرده است. استدلال ایشان اگر انسجام معیار خطاناپذیر بود، منتج می­شد اما چون این گونه نیست، پس استدلال ایشان منتج نیست. ایشان با توجه به مقدمه «۱» اشکال خویش را وارد نمود. فرض ما در استدلال این بود که انسجام با مجموعه ­ای از باورها معیار صدق است. اما بلانشارد متفطن اشکال در استدلالش نشد که این فرض در صورتی منجر به منتج شدن استدلال می­گردد که این معیار، معیار خطا ناپذیری برای صدق باشد، اما به سختی می­توان قائل به این فرض شد که انسجام با مجموعه ­ای از باورها، معیار خطا ناپذیری برای صدق است. علت این امر که چرا استدلال عقیم می­ شود این است که اگر بگوییم انسجام با مجموعه ­ای از باورها صرفاً معیار خوبی برای معیار و محک زدن صدق گزاره می­باشد، اما این معیار خطا پذیر است؛ آنگاه مقدمه­ی « ۱» استدلال ایشان را ما نمی­پذیریم. رشر می­گوید که ما باید بین معیار خطا پذیر و معیار خطا ناپذیر تفکیک انجام بدهیم، آنچه اگر با ماهیت صدق مغایر باشد، به آن لطمه می­زند، معیارخطاناپذیر است که تضمینی است؛ اما اگر امری معیار خطاپذیر بود، دیگر ضرورت ندارد که بتوان با آن به ماهیت صدق نقب زد و ماهیت صدق تعهدی به ارائه چنین معیاری ندارد، هرچند که کشف و به کارگیری چنین معیاری غالباً آسانتر است. اما بین این معیار خطاپذیر با ماهیت صدق، ارتباط منطقی ِضروری وجود ندارد. به تشبیه جانسون نسبت این دو معیار مانند این است که اگر ما اسیدی بودن ماده­ای شیمیایی را به داشتن PH دقیقاً کمتر از ۷ تعریف کنیم، از این تعریف برمی­آید که معیار خطاناپذیر اسیدی بودن ماده، داشتن PH دقیقاً کمتر از ۷ است، اما اینکه هر ماده­ اسیدی کاغذ تورنسل را قرمز می­ کند، معیاری خطاپذیر است که تقریباً در همه موارد درست است و ما به آسانی می­توانیم از آن استفاده کنیم اما ماهیت اسیدی بودن، چیز دیگری است؛ (Johnson, 1992, p 26) اینجا هم نیز از دیدگاه رشر، ما می­توانیم قائل به این شویم که ماهیت صدق، مطابقت با واقع است و تنها معیار خطاناپذیر آن را هم مطابقت بدانیم ولی در عین حال از انسجام به عنوان معیاری خطاپذیر برای صدق استفاده کنیم. این لب مطلبی است که رشر در نقد بلانشارد می­گوید. رشر با دست گذاشتن بر اینکه این معیار خطا پذیر است، از پذیرش استدلال بلانشارد سر باز می­زند؛ چرا که می­توانیم بگوییم از این معیار می­توان به مطابقت نقب زد، هرچند این نقب زدن به صورت خطا ناپذیر نیست و از آنجا که دیگر بین این معیار با تعریف صدق به مطابقت تنافی وجود ندارد، به مشکلی برنمی­خوریم؛ از آنجا که امکان دارد فرد بگوید که با این معیار غالباً به مطابقت گزاره با ویژگی عینی می­رسم و با این کار هم اشکال راسل را پاسخ داده­ایم و هم اینکه نظریه انسجام خویش را حداقل به عنوان معیار خطاپذیر حفظ کرده­ایم.
۳-۱-۷-۳٫ نقد هاک بر نقد رشر
اما باز خانم هاک^[۱۸۶] به این اشکال رشر پاسخ می­دهد، ایشان می­گوید که به نظر بتوان از بلانشارد در مقابل اشکال رشر دفاع کرد؛ چرا که می­توان استدلال کرد که فرض کنیم بنا به بدترین فرض، الف صرفاً یک معیار خطاپذیر و تجویزی برای ب باشد به نحوی که از وجود الف وجود ب لازم نیاید؛ اما حتی اگر این بخواهد یک معیار خطا پذیر هم باشد، باید نوعی ارتباط بین الف و ب وجود داشته باشد که این ارتباط می ­تواند مثلاً یک ارتباط علی باشد. نیاز نیست که یک ارتباط حتماً منطقی میان اینها باشد و وقتی این طور شد، دیگر صرفاً نمی­ توان با بیان اینکه این معیار یک معیار خطاپذیر است، به استدلال ایشان اشکال وارد کرد؛ چرا که در این صورت هم به تعبیر ایشان، حداقل یک ارتباط علی، نیاز است که همین سبب می­ شود که اگر معیار و توجیه ما انسجام هم باشد حتماً باید آن با ماهیت صدق یک نحوه ارتباطی ولو علی داشته باشد که بدان سبب، ما از این معیار به ماهیت صدق برسیم. هاک برای روشن شدن این مطالب، این مثال را می­زند که ممکن است وجود باکتری خاصی معیار خطا ناپذیر و اصلی بیماری سرخک باشد اما در عین حال وجود دانه­ های سرخ بر صورت بیمار را نشان بیماری سرخک بدانیم که معیاری خطاپذیر است اما در همین جا هم یک ارتباط علی، بین وجود دانه­ها و بیماری سرخک وجود دارد که ما را از این نشانه به بیماری سرخک می­رساند. (Haack, 1978, pp 90-91) پس باز می ­تواند استدلال بلانشارد به قوت خود باقی باشد.
با وجود این، هنوز این اشکال راسل مبنی بر اینکه چگونه ما می­توانیم در عین دارا بودن نظریه انسجام، صدق گزاره­هایی که پیوند با واقعیت خارج دارند، را تبیین کنیم، پاسخ نیافته است. بحث معیار صدق بودن انسجام به خاطر عدم حل همین اشکال مذکور پدید آمد. البته در میان متفکران نزاع بر سر اینکه نظریه انسجام معیار صدق است و یا ماهیت صدق، تبدیل به یک مسئله فلسفی در صدق شد. اما فراموش نکنیم که اصل این نزاع ریشه در مشکل جدایی با واقعیت داشت. شاید اگر توجه به علت طرح این نزاع شده بود، هاک از این سخنش که تأثیر علی باید برقرار باشد، برای حل این مسئله استفاده می­کرد، اما به نظر می­رسد انحراف بحث توجه ایشان را از این نکته سلب کرد. همچنانکه در بیان این مشکل در نظریه انسجام توجیه می­رسیم، پولاک به دلیل همین ارتباط علی می­خواهد مسئله را حل کند. البته بررسی اینکه می­توانیم از بیانات هاک و پولاک برای حل مشکل جدایی استفاده کنیم یا نه، در فصل آخر پایان نامه انجام می­گیرد.
۲-۷-۳٫ پاسخ انسجام گرایان به اشکال تعیین
با وجود اینکه برخی پاسخ ها به تقریر اشکال راسل از اشکال تعیین، موفقیت آمیز نبوده است، اما به صرف همین دلیل نمی­توانیم نظریه انسجام صدق را رد کنیم؛ چرا که همچنانکه واکر ^[۱۸۷] در پاسخ به اشکال راسل خاطر نشان می­ کند، انسجام گرایان می­گویند که ما معتقد به اینکه صدق گزاره به انسجام آن با هر مجموعه­ منتخب اتفاقی و دیمی از گزاره­های است، نیستیم. هیچ انسجام گرایی نمی­گوید که مجموعه منسجم در برگیرنده گزاره­های انتزاعی و مجرد، با قطع نظر از اینکه کسی به آن باور داشته باشد یا نه، هست، بلکه از منظر انسجام گرایان، صدق یک باور به انسجام آن، با مجموعه خاصی از باورها می­باشد، مثلاً برخی می­گویند که مجموعه خاص از منظر ما عبارت از انسجام آن با مجموعه ­ای از باورها یا گزاره­های است که از منظر فاعل شناسا واقعاً صادق تلقی می­ شود و در مثال مذکور هیچ کس بالفعل و در واقع، باور ندارد به مجموعه گزاره­هایی که با گزاره­ی اولِ کاذب، در انسجام باشد؛ (Walker, 2001, pp 125-126 & 129) لذا از این رو، انسجام گرایان می­توانند این نتیجه را بگیرند که ما می­توانیم بدون اینکه تناقضی در دیدگاه­مان به وجود بیاید، معتقد به کذب گزاره اول و صدق گزاره دوم بشویم. پس یعنی ما بدون اینکه متوسل به مطابقت با ویژگی خارجی بشویم، مقدمه دوم راسل را چنان تفسیر می­کنیم که فقط شامل گزاره واقعی و صادق شود و لذا شما از آن مقدمه برای استدلالتان نمی­توانید استفاده کنید.
پس انسجام گرایان نمی­گویند که صدق عبارت از انسجام با هر مجموعه منسجمی از گزاره­ها حتی گزاره­های انتزاعی و خیالی است، بلکه ایشان می­گویند که صدق عبارت است از انسجام با مجموعه ­ای از باورها که به آن معتقد هستیم یا مجموعه ­ای از گزاره­ها که به آن در شرایط و موقعیت­های قابل تعیینی معتقد می­شویم. پس بنا بر نظریه انسجام، صدقِ یک باور، مثلاً باور الف، به این است که به « این باور در واقع اعتقاد داریم» و این باور درانسجام با نظام باورهای ما است.
۳-۷-۳٫ اشکال واکر به پاسخ انسجام گرایان
اما واکر پس از ذکر این پاسخِ انسجام گرایان، می­گوید ایشان راه محصلی ندارند که بدان وسیله مقدمه دوم راسل را چنان تفسیرکنند که صرفاً فقط باور واقعی را بگیرد و لذا استفاده از همین خصوصیت برای حل پاسخ راسل ایشان را دچار مشکلی می­سازد که پاسخ به آن برایشان مقدور نیست. در حقیقت واکر با بیانات خود، در صدد تکمیل اشکال راسل برمی­آید و یک قدم به جلو می ­آید و سرانجام چون به نظرش با این دفاع، باز نمی­ شود ربط باور به واقعیت خارجی را درست کرد، دست به یک نظریه تلفیقی می­زند. ایشان می­گوید مشکلی که پیش می ­آید بدین جهت است که شما این باور را در نظر بگیرید که به الف در واقع باور داریم. صدق این باور، به انسجام آن با نظام باورها است. پس اینکه باور الف صادق است یا نیست هم، تاحدی وابسته به این است که الف یک باور واقعی باشد و اینکه، این آیا یک باور واقعی است یا نیست هم بستگی به باور به این دارد که « الف باور واقعی می­باشد» صادق است ( یعنی منسجم با نظام باور است ) یا نیست. پس حال که این چنین شد به نظر می­رسد که هیچ راهی برای محدود کردن و پایه قرار دادن اعضاء مجموعه باور در یک نظام منسجم از باورها نداریم؛ چون همه چیز منوط به صرفِ در نظام منسجم بودن می­باشد، یعنی ما راه مستقلی (غیر از انسجام) نداریم که راهکاری به ما نشان بدهد که باور واقعی، چه باوری است و از این رو دیگر راهی نداریم که به صدق یک گزاره پی ببریم چون تمییزی برای اینکه نشان بدهیم که چه باوری واقعی است نداریم. لذا مشکلی که با اشکال راسل دامن گیر ما شده بود، حل نمی­ شود: یعنی به نظر واکر شما نتوانستید این مسئله را حل کنید؛ انسجام گرایان نمی ­توانند در نهایت تبیینی از چگونگی اعتقاد شناسا به یک باور جزئی در موقعیت­های مناسب، ارائه بدهند؛ زیرا ایشان می­گویند که صدق آن نظام از باورها که گزاره صادقِ واقعی را در بردارد، واقعیت خارجی مستقل از آن نظام نیست، چون گفتیم اگر این را بگویند با نظریه ایشان در تعارض می­باشد؛ اما حتی اگر بگویند که ما به خاطرِ صرفِ همین انسجامش با باورها به آن قائل هستیم می­گوییم چه امری موجب شد که شما گفتید این گزاره در این موقعیت خاص صادق است؟ (یعنی در انسجام با باورهای دیگر می­باشد) امکان دارد بگویند خوب معلوم است علت صدق این گزاره « باور الف که در واقع ما به آن معتقد هستیم» به دلیل انسجام آن، با نظامی از باورها است، خوب حالا می­پرسیم علت صدق همین گزاره اخیر« باور الف که در واقع ما به آن معتقد هستیم در انسجام آن، با نظامی از باورها است» چیست؟ ایشان باز هم باید بگویند؛ به این دلیل است که همین باور در انسجام با نظامی از باورها است.
اما واکر می­گوید که همچین جوابی ما را به تسلسل دچار می­ کند. برخی معرفت شناسان همچون فومرتون^[۱۸۸]، ^[۱۸۹]مهم­ترین اشکال بر چنین تقریرهایی که باور واقعی و بالفعل را مد نظر قرار می­ دهند، دچار شدن به همین تسلسل باطل می­دانند و ایشان فرض می­ کنند که هیچ راه حلی برای گریز از این اشکال ندارند مگر اینکه به چیزی همچون نظریه مطابقت بگرایند و صدق آنرا به خاطر مطابقت با ویژگی خارجی بدانند و الا جدایی باور با تجربه، ایشان را به این تسلسل می­کشاند و از این رو، باز اشکال راسل بی جواب می­ماند.
واکر پس از این بیان خود می­گوید که البته مشکلِ این پاسخی که خودشان، ارائه کردند، این تسلسل نیست ؛ چرا که این تسلسل محال نمی ­باشد و این تسلسل را هر نظریه­ صدقی دارا است: چرا که اگر بگوییم که الف صادق می­باشد ( بنا به هر نظریه­ای در باب ماهیت صدق ) می­توانیم بپرسیم که چرا صادق است که الف صادق است و سپس می­توانیم بپرسیم؛ چرا صادق است که صادق است که الف صادق است و همین طور. ^[۱۹۰]
واکر می­گوید مشکل اصلی اینجاست که نفس نظام، علت مشخص کردن یک مجموعه خاصی از گزاره­ها نیست. بلکه مجموعه ­ای که به آن معتقد هستیم ملاک است. ما اشکالمان این است که این مجموعه که به آن باور دارید را از کجا آوردید؟ آنها بنا بر دیدگاهشان، تنها می­توانند بگویند که «به الف باور داریم» چرا که این در انسجام با باورهای ما است. اشکال ما این است که آن نظام چه خصوصیت ویژه­ای دارد که این گزاره الف^[۱۹۱] و نه گزاره­ای دیگر، با این نظام منسجم می­باشد. (Walker, 2001, pp 147-149) اگر باور غلطی داشتیم که منسجم با نظام باورهای ما بود و همین ملاکِ انسجام با باورهای دیگر را داشت، چطور آنرا با بقیه باورها تمییز می­دهید و معیار شما برای این تمییز چیست؟ تنها راه این است که بگوییم شروط صدق آن گزاره صادق عبارت از واقعیت عینی باور به آن است. اما اگر نظریه پردازان انسجام چنین دیدگاهی را قبول کنند، این امر موجب تناقض دیدگاه ایشان مبنی بر اینکه شروط صدق گزاره­ها انسجام با مجموعه ­ای از باورهاست و نه واقعیات می­گردد. لب اشکال واکر چنین تقریر می­ شود که بگوییم از منظر وی:

 

• تنها راهی که انسجام گرایان می­توانند برای پاسخ از اشکال راسل بگویند این است که « گزاره صادق، باور واقعی می­باشد در حالی که گزاره کاذب این چنین نیست.

 

• صدق هر گزاره­ای در نظریه انسجام، صرفاً منوط به انسجام آن با سایر باورها است.

 

• صدق گزاره­ای که باور واقعی است، تنها منوط به انسجام آن با سایر باورها است ( از ۲).

 

• انسجام گرایان راهی برای اینکه نشان دهند که باور واقعی، تنها آن باوری است که منسجم با سایر باورهاست ندارند. ( از ۳ و نیز با توجه به بیانی که توضیح آن، در فوق، گذشت که از منظر ایشان، تنها راهی که برای پاسخ می­توانند در پیش بگیرند، دچار تسلسل می­ شود و پاسخ ما را نمی­دهد که چطور باور واقعی منتزع از واقعیت خارجی شد؛ چرا که ملاکی غیر از صرفِ انسجام نداریم، مگر اینکه بگوییم باور را با تجربه خارجی پیوند میزنیم که ایشان این شرط صدق را قبول ندارند).

 

• پس انسجام گرایان راهی برای خروج از اشکال راسل ندارند( ۱ و ۴ ).

 

لذا واکر نتیجه می­گیرد که نظریه انسجام نمی­تواند قابل دفاع باشد؛ چرا که نمی­تواند مشکل تعیین که ناشی از گسست باور با واقعیت است را حل کند. اما وی می­گوید ما می­توانیم تقریری از نظریه انسجام ارائه دهیم که آن این مشکل را نداشته باشد. اما این نظریه انسجام منفک از واقعیت خارجی به نحو تام نیست، و در برخی گزاره­ها صدق خود را، از راه مطابقت بدست می ­آورد. با لحاظ همین مطلب، وی نظریه خودش را نظریه انسجام غیر ناب^[۱۹۲] می­خواند و به نظریه­ های دیگر انسجام را که به هیچ وجه برای صدق متوسل به خارج نمی­شوند، نظریات انسجام ناب می­گوید. (ibid, pp 123-158)
۴-۷-۳٫ پاسخ یانگ به واکر
این اشکال راسل که واکر آنرا تکمیل کرد، همچنان مسلم میان معرفت شناسان، تلقی می­ شود^[۱۹۳]. اما یانگ پاسخ اشکال واکر را داد و مشکل را از منظر خود، حل کرد. ( Young, 2001, pp 97-100) با توجه به دیدگاه وی، دیگر ما نیازی نیست برای حل این مشکل از نظریه انسجام صدق، دست بشویم و به صرف معیار بودن آن اکتفا کنیم. ایشان در ابتدا می­گوید روشن است که نمی­ توان در پاسخ به واکر، گفت نظریه انسجام صدق، بهترین تبیین از شروط صدق همه گزاره­ها را به ما می­دهد، به استثنای گزاره­هایی که در تعیین نظام مشخص با آنها، یعنی همان گزاره­های مورد اشکال راسل، به مشکل برمی­خوردیم و در این موارد، بگوییم نظریه مطابقت بهترین تبیین از شروط صدق را ارائه می­دهد؛ چرا که انسجام گرایان در صورت قبول چنین تفصیلی باید توضیح دهند که چرا برخی گزاره­ها شروط صدق عینی دارند در حالیکه برخی دیگر ندارد. اگر فاعل شناسا بتواند روابط سمانتیکی میان گزاره­ها و شروط عینی معینی را محرز کند و تشخیص بدهد، دیگر دلیل موجه­ای برای او وجود ندارد که توضیح بدهد چرا همین حرف را در مورد بقیه گزاره­ها نمی­تواند بگوید و به چنین شروط عینی دست پیدا کند.
ما دیدیم که واکر در مقدمه «۴» خویش گفت که امکان ندارد با صرفِ نظریه انسجام شما به باور واقعی دست پیدا کنید و از این رو نظریه انسجام صرف، راه به جایی نمی­برد؛ چون با این اشکال اساسی روبه رو می­شوید که نمی­توانید بدون حسابِ واقعیت عینی با نظریه­ای همچون مطابقت، به باور واقعی برسید و به تسلسل دچار می­گردید.

مدیریت عملیاتی
تمامی این گرو ه ها دارای انتظارات معتبر از عملکرد حسابرسی بوده و یا بر آن مدعی هستند. حسابرسان داخلی نمی‌توانند هیچ یک از چهار مورد مذکور را نادیده بگیرند (مجله حسابرس،۱۳۸۳).
یکی از مهم‌ترین استفاده‌ کنندگان از نتایج کار حسابرسان داخلی حسابرسان مستقل می‌باشند که در صورت کسب شناخت کافی و تصمیم به اتکا بر نتایج حاصل از کار آنان، جنبه‌های مختلفی از عملیات حسابرسی مستقل تحت تأثیر قرار می‌گیرد. اتکا بر کار حسابرسان داخلی باعث صرفه‌جویی در هزینه و ارائه خدمات بیشتر به صاحب کار با همان هزینه می شود. استفاده بهینه از کار حسابرس داخلی می‌تواند کارایی و اثربخشی حسابرس مستقل را بهبود بخشد و ارزش حسابرس داخلی را برای صاحب کار افزایش دهد (جبار زاده و همکاران، ۱۳۹۱).

از سوی دیگر هدف نهایی حسابرسی مستقل، اطمینان از ارائه‌ منصفانهی نتایج عملیات و وضعیت مالی مؤسسه در قالب صورت‌های مالی است. برای رسیدن به این هدف و انجام آن بر مبنای استانداردهای پذیرفتهشده حسابرسی، حسابرس باید مدارک کافی و قابل‌اطمینان را جمعآوری کند. بنابراین، بر اساس بیانیهی مفاهیم بنیادی حسابرسی گردآوری و ارزیابی بیطرفانهی شواهد، یک ضرورت برای حسابرسی است (ریبل^[۲]، ۱۹۸۸).
حسابرسان مستقل یک ارزیابی از کنترل داخلی را به عنوان مبنایی برای تعیین میزان کار لازم برای صاحب کار انجام میدهند. ارزیابی آن‌ها از سیستم کنترل داخلی میتواند بر زمان و حدود روش های حسابرسی اثر بگذارد. کیفیت کنترل داخلی میتواند رابطه مستقیم با میزان آزمونهای محتوا داشته باشد، به طوری که حسابرسان عموماًدرصورت وجود کنترل داخلی باکیفیت، حجم رسیدگی‌ها را تا حد قابل‌ملاحظه‌ای کاهش میدهند (قامنتس^[۳]، ۱۹۸۲).
طبق بیانیهی شماره ۶۵ استانداردهای حسابرسی و استاندارد شماره ۶۱ از مجموعهی استانداردهای ایران، تصمیم برای اتکا بر کار حسابرسان داخلی باید با ارزیابی عملکرد حسابرسی داخلی همراه باشد. حسابرس مستقل باید شناختی از عملکرد حسابرسی داخلی به عنوان یک جز مرتبط با مطالعه و ارزیابی کنترلهای داخلی به دست آورد. سپس، با بهره گرفتن از نتایج به دست آمده از ارزیابی، برای استفاده از کار حسابرسان داخلی برنامه ریزی کند.
سازمانهای حرفه‌ای در کشورهای دیگر نیز این موضوع مهم را مورد توجه قرار داده و استانداردهای حسابرسی متناسب را صادر کردهاند. برای مثال، انجمن حسابداران رسمی کانادا^[۴] بیان میکند که حسابرسان مستقل ممکن است به طور کلی، به کار حسابرسان داخلی زمانی که آزمون و بررسی سیستم کنترل داخلی را شامل میشود، اتکا کنند. بنیاد تحقیق حسابداری استرالیا^[۵]، استاندارد شماره دو رویه های حسابرسی را برای استفاده از کار حسابرسان داخلی صادر کرده است. در این استاندارد آمده است که اگر حسابرس مستقل علاقمند به استفاده از کار حسابرسی داخلی است، باید یک ارزیابی دوگانه از عملکرد آن به عمل آورد. اول، یک ارزیابی عمومی از معیارهای تعیینشده شامل جایگاه سازمانی، حیطهی وظایف، صلاحیت حرفه‌ای و مراقبت حرفهای، به عمل آورد. دوم، یک ارزیابی خاص از کار حسابرسی داخلی با مطالعهی کار برگ‌های نهایی و با آزمون دوبارهی کار حسابرسان داخلی، انجام دهد (انصاری و همکاران، ۱۳۸۸).
با توجه به مطالب مطرح‌شده در مورد اهمیت حسابرس داخلی برای گروه‌های مختلف استفاده‌کننده، بالاخص ازنظرحسابرس مستقل این تحقیق درپی پاسخگویی به این سوال است که کدام عوامل از نظر حسابرس مستقل که به عنوان یکی از اصلی‌ترین استفاده‌ کنندگان از خدمات حسابرسی داخلی می‌باشد، می‌تواند باعث اتکای بیشتر حسابرس مستقل برحسابرسی داخلی شود؟
۱-۳ ضرورت انجام تحقیق
اتکای حسابرس مستقل برحسابرسی داخلی، توجهات زیادی را به خصوص در یک دهه گذشته به خود جلب کرده و دلیل آن این عقیده است که یک سیستم حاکمیت شرکتی قوی، به حداقل کردن تأثیر مخرب فروپاشی شرکت، کمک می‌کند (روساک و جانسون^[۶]،۲۰۰۷). شناخت از نقش حسابرسی داخلی در بهبود کیفیت گزارشگری مالی نیز از این عقیده پشتیبانی می‌کند. گزارش کمیته بلوریبن، کمیته‌های حسابرسی، حسابرسی داخلی و حسابرسی مستقل را به عنوان سه پایه‌ی صندلی حاکمیت شرکتی تشبیه می‌کند که به اطمینان از قابلیت اتکا گزارش‌های مالی کمک می‌کند. استفاده از اطلاعات مالی توسط هیئت مدیران (از جانب سهامداران) و مشارکت حسابرسی داخلی و مستقل در بهبود سودمندی این اطلاعات که توسط مدیریت فراهم‌شده (و همچنین استفاده‌شده)، تصویری یکپارچه از ارتباط موجود بین چهار جزء حاکمیت شرکتی ایجاد می‌کند. حسابرسی داخلی و مستقل با عمل کردن به عنوان منبعی برای هیئت مدیران به بهبود اثربخشی کمیته حسابرسی کمک می‌کنند (دیزورت^[۷]،۲۰۰۲).
استانداردهای حرفه‌ای در زمینه حسابرسی، خاطرنشان می‌کند که اتکای حسابرس مستقل بر حسابرسی داخلی باعث صرفه‌جویی زیادی در هزینه از طریق کاهش زمان اجرای حسابرسی مستقل می شود. حسابرسان مستقل کار حسابرسان داخلی را برای تشخیص گسترش اتکایشان به آن‌ها ارزیابی می‌کنند. این اتکا نیز با کاهش هزینه حسابرسی باید به عنوان فرصتی برای افزایش ارزش کار حسابرسی داخلی در نظر گرفته شود.
بنابراین از یک طرف قصد کاهش هزینه‌های حسابرسی مستقل در تلاش برای کاهش کل هزینه‌های حقوق حسابرسی و از طرف دیگر حفظ رقابت‌پذیری در بازار خدمات حسابرسی (بازار خدمات حسابرسی مستقل که شدیداً رقابتی نیز می‌باشد) این انگیزه را در تصمیمات حسابرسان مستقل ایجاد می‌کند که به اتکا بر حسابرسی داخلی روی بیاورند. علاوه بر این آشنایی بیشتر حسابرسان داخلی با شرکتشان باعث کاهش ریسک حسابرسی برای حسابرسان مستقل می شود. با عنایت به مطالب فوق، بررسی این موضوع که کدام ویژگی‌های حسابرسی داخلی ازنظرحسابرس مستقل می‌تواند باعث اتکا بیشتر آن‌ها شود، ضروری و مهم به نظر می‌رسد.
۱-۴ اهداف تحقیق
هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی عوامل موثر بر افزایش اتکای حسابرس مستقل برحسابرسی داخلی می‌باشد. با توجه به پیشینه تحقیق و استانداردهای حرفه‌ای موجود پنج عامل برای این بررسی استخراج شده است. به عبارتی دیگر برای دست‌یابی به هدف اشاره‌شده باید به سوالات زیر پاسخ داده شود:
بررسی تاثیراستقلال و بی‌طرفی حسابرسان داخلی بر افزایش اتکای حسابرس مستقل.
بررسی تاثیرصلاحیت حسابرسان داخلی بر افزایش اتکای حسابرس مستقل.
بررسی تاثیر عملکرد کاری حسابرسان داخلی بر افزایش اتکای حسابرس مستقل.
بررسی تاثیراثربخشی حسابرسان داخلی بر افزایش اتکای حسابرس مستقل.
بررسی تاثیرسطح ریسک ذاتی صاحب کار بر افزایش اتکای حسابرس مستقل.
اهداف و مواردکاربرداین پژوهش به شرح زیر است:
ارائه چارچوبی علمی و عملی جهت دستیابی به حسابرسی داخلی باکیفیت در ایران.
ارزیابی حسابرسی داخلی ودرنتیجه ارائه راه‌ حل‌ هایی برای بهبوددرکیفیت حسابرسی داخلی درایران.
ایجادزمینه های لازم جهت تدوین استانداردهای حسابرسی داخلی در ایران با تکیه بر یافته‌های این پژوهش.
ایجادزمینه های لازم برای انجام تحقیقات بیشتر، جهت استفاده حسابرسان مستقل از خدمات حسابرسی داخلی.
کمک به حسابرسان مستقل برای انجام قضاوت بهتر در مورد عملکرد حسابرس داخلی صاحب کار و اتخاذ تصمیمات معقولانه در مورد زمینه‌های همکاری با حسابرسان داخلی صاحب کار.
با توجه به اینکه حسابرس داخلی و حسابرس مستقل از اجزاء مهم حاکمیت شرکتی می‌باشند، این پژوهش می‌تواند به استقرار یک سیستم حاکمیت شرکتی با تکیه بر زمینه‌های همکاری بین حسابرسی داخلی و مستقل کمک نماید.
کمک به مدیران شرکت‌ها جهت ایجاد یک واحد حسابرسی کارا که می‌تواند منجر به افزایش کنترل‌ها، کاهش زمان، حجم حسابرسی و در پی آن هزینه حسابرسی مستقل شود.
کمک به مدیران و کارکنان واحد حسابرسی داخلی جهت افزایش کیفیت کار خود با تکیه بر افزایش استقلال وبی طرفی خود، بالا بردن سطح دانش وآموزش مستمرکارکنان واحد حسابرسی داخلی، بالا بردن اثربخشی و…
آشنایی بیشتر با حسابرسی داخلی و اهمیت آن در اداره شرکت‌ها و همچنین کاربرد خدمات و کمک‌های این واحد در حسابرسی صورت‌های مالی توسط حسابرسان مستقل.
۱-۵ استفاده کنندگان از نتیجه تحقیق (سازمان‏ها، صنایع و یا گروه ذینفعان و…):
جدول۱-۱٫ استفاده کنندگان از نتیجه تحقیق

 

ردیف	نام سازمان	نوع استفاده
۱	جامعه حسابداران رسمی ایران	علمی- اجرایی
۲	سازمان حسابرسی

تجارت بصری بر فاکتورهای بصری تأکید می کند که توجه افراد را به خود جلب کرده است. تجارت بصری را ارائه ی یک محصول به بهترین نحو ممکن در محیط فروشگاه، معرفی می کند.
مورگان(۲۰۰۸)، می گوید تجارت بصری، بخش حیاتی صنعت خرده فروشی است که با داشتن تجارت بصری کارآمد در محیط فروشگاه، تصویر دهنی فروشگاه در مشتریان ارتقاء می یابد و به طور محسوسی میزان فروش را افزایش می دهد.
شکل۲-۳ : ارتباط بین تجارت بصری و تصویر ذهنی از فروشگاه و عمل خرید
به طور کلی می توان تجارت بصری را هر چیزی که مشتری درون و بیرون فروشگاه می بیند و موجب ایجاد تصویر مثبت از فروشگاه و در نتیجه جلب نظر وی و ایجاد هیجان و تمایل در مشتری می شود، تعریف کرد (باستوشوپ و همکاران، ۱۹۹۱)
امروزه یکی از دغدغه های مهم بازاریابان و طراحان فروشگاهی این است که بتواند مشتری را با دیدن فروشگاه، ترفیعات فروش، فضای فروشگاهی و قفسه بندی ها، پاکیزگی و عوامل دیگر به داخل فروشگاه بکشانند و از آن مهم تر آن ها را به سمت خرید برنامه ریزی نشده ترغیب کند.
موریسون (۲۰۰۲) یکی از چالش های اساسی خرده فروشان را افزایش ارزش برندشان می داند. او توجه به عوامل جدید و نوآورانه و استفاده از آنها در آمیخته ی بازاریابی را پیشنهاد می کند، عواملی که خریداران را به وجد می آورد، مانند پخش موسیقی در فضای فروشگاه، پیدمان و قفسه بندی مناسب، دکوراسیون مطلوب، رایحه و درجه حرارت مناسب، ترکیب رنگ مناسب محیطی، نورپردازی و غیره .
۲-۹- توجهات صمعی و بصری محیط فروشگاه
هدف این پژوهش بررسی عواملی بوده است که کمتر مورد توجه محققین قرار گرفته است، لذا از میان توجهات سمعی و بصری متعددی که در محیط فروشگاه وجود دارند.، طراحی محیط فروشگاه، چیدمان کالا و قفسه بندی، نورپردازی، درجه حرارت و رایحه محیط و بخش موسیقی در فضای فروشگاهی را برای مطالعه و بررسی بیشتر انتخاب شوند.

۲-۹-۱- طراحی محیط فروشگاه
خلق محیط دل نیشین، هنری است که تلاش های مالی و زمانی قابل توجهی را می طلبد (تودور، ۲۰۰۸). در صنعت رقابی خرده فروشی، برای بقا و حفظ ثبات در بازار سریعاً رو به رشد، محیط فروشگاه خرده فروشی باید به بهترین نحو طراحی شود.
در واقع مدیران و طراحان محیط فروشگاهی باید بر پیشرفت های مستمری تمرکز کنند تا به محیط فروشگاهی مطلوبی که خریداران ترتیب بسیاری از خرده فروشان به این مهم دست یافته اند که طراحی محیط فیزیکی فروشگاه یک عنصر بسیار مهم از استراتژی بازار یابی است.
زمانی که مشتریان وارد فروشگاه می شوند و محیط را مشاهده می کنند، عوامل روانشناسانه توسط ادراک مشتری شناسایی می شوند و حتی در ذهن مشتری ثبت می شوند که بر تصمیمات خرید آتی اثرگذار خواهد بود.(پاراسورامان ، ۱۹۹۰) خاطرنشان می کند که مشتریان عوامل ملموس فروشگاه را آنچه که از یک فروشگاه در ذهنشان ساخته اند، مقایسه می کند. پس برای افزایش رضایت مشتری از محیط فروشگاه، باید اختلاف بین ادراک مشتری و انتظار وی از محیط فروشگاه را به حداقل رساند.
در پژوهش حاضر عوامل طراحی فروشگاه عبارتند از:

 

• • رنگ بندی: می تواند واکنش های زیستی غیر ارادی به وجود آورد، واکنش های احساسی خاصی خلق کند و توجهات را جلب کند. (بلیزی^[۴۹]و همکاران ۲۲: ۱۹۸۳) . گرایش رنگ را به عنوان قدرت رنگ محرک و جلب توجه در حین و بعد از نمایش این محرک کردند. خرده فروشان برای قراردادن مصرف کنندگان در حالت خرید، از رنگ استفاده کرده اند. استعاره از رنگ های گرم مانند قرمز و زرد بسته بندی و رنگ های سرد مانند آبی و سبز در دیوارها و زمینه توجه مشتری را جلب می کنند. (بلیزی^[۵۰]و هایت، ۱۹۹۲). در پژوهشات پیشین آشکار شده بود که در فضای بین المللی استفاده از رنگ ها باید با احتیاط انجام گیرد. چون مفهوم رنگ ها در کشورهای مختلف، متفاوت است. در پژوهشات بسیاری ثابت شده است که کانادایی هاو فرانسوی ها بیشتر به رنگ گرم مثل زرد و قرمز علاقه بیشتری دارند. به طور کلی، رنگ ها، احساس مشتریان را تحت تأثیر قرار می دهند. و آنها را برای ارزیابی و بررسی اجناس یا اتخاذ تصمیم خرید آنها ترغیب می کند.

 

هر یک از رنگ ها، منجر به پاسخ احساسی از سوی افراد می شوند که در ذیل به برخی از آنها اشاره شده است.
- آبی پرنگی سرد است، آرام و راحت، باعث می شود از نظر افراد زمان سریع بگذرد، گفتگوها را افزایش می دهد.
- سبز: رنگی سرد و چشم نواز است، آرام بخش است و باعث گذر سریع زمان می شود.
قرمز رنگی هیجان انگیز و تحریک کننده است، گذر زمان را کندتر می کند.
زرد: رنگی شاد است و موجب احساس شادی و سرگرمی می شود و توجه را جلب می کند
نارجی: رنگی دوستانه، گرم و هیجان انگیز است.
بنفش: رنگی سرد و افسرده کننده است.
هیچ شکی نیست که رنگ مهم ترین ابزار در طراحی ویترین و نمای درون فروشگاهی است. در صورت استفاده از رنگ های مناسب، می توان انرژی خوبی را به مشتریان انتقال داد.
در واقع رنگ به عنوان برجسته ترین عامل مؤثر بر خرید قلمداد می شود.
پگلر(۲۰۰۶)، عنوان می کند که افراد قبل از انتخاب سایز، قیمت و…. ابتدا رنگ را انتخاب می کنند.
رنگ های گرم به جلب مشتری و رنگ های سرد به ایجاد پاسخ مطلوب از سوی مشتریان به فروشنده کمک می کنند (لام، ۲۰۰۱)، بنابراین رنگ بر رفتار مشتری در فروشگاه تأثیرگذار است.

 

• • طراحی و تخصیص مناسب فضا:قبل از طراحی وظیفه فروشگاه نمایان می سازد (لایر، ۴۲: ۱۹۸۹). مشخصات شرایط درون فروشگاهی (بلاچ و ویچینز، ۱۹۸۳). ممکن است علاقه نسبت به جنبه های متمایز محیط را افزایش دهد و در نتیجه منجربه جلب توجه مشتری گردد. (آندرهیل^[۵۱]، ۱۹۹۹) متغیرهای مختلف طرح بندی طراحی فروشگاهی نظیر مکان قفسه ها، مکان محصولات و نوع نمایش محصولات است (کلات و ویلت، ۱۹۶۹)، آندرهیل (۱۹۹۹) بکار می سازد که غالب خریدهای برنامه ریزی نشده در نتیجه ی لمس است و فروشگاه و بازاریان می بایست محیطی را ایجاد کنند مشتری بتواند کالا را لمس نماید (پک و چیلیذر، ۲۰۰۶).

 

• • محل های مخصوص نگه داری کودکان:از جمله عواملی است که در طراحی امروزه فروشگاه ها مورد توجه قرار می گیرد. از آنجایی که خرید به عنوان فرآیندی فرخ بخش معرفی شده است و خانواده ها در پی آن هستند.

 

محل نگه داری کودکان در فروشگاه سبب می شود تا والدین با خیالی آسوده بر خرید بپردازند.

 

• • قرار دادن تجهیزات لازم جهت حمل خرید: مورد رفاه هر چه بیشتر مشتریان می شود و افزایش حجم خرید ایشان را در پی دارد. که متقابلاً فروشگاه نیز از بابت آن منتفع می شود.

 

۲-۹-۲- چیدمان کالا و قفسه بندی:
بورجز(۲۰۰۴)، در مطالعه ی خود بیان کرد که چیدمان یک فروشگاه وظیفه ای مهم برای مدیریت خرده فروشی است. بر طبق پژوهشات انجام شده، در امریکا ۹۰% از مشتریان خرده فروشی ها مهم ترین عامل گزینش یک فروشگاه از میان فروشگاه متعدد، چیدمان محیط می دانند.
نتایج بررسی های انجام شده توسط ویلسون(۲۰۰۷)، حاکی از آن است که چیدمان تأثیر به سزایی بر مشتریان و رفتار خریدشان دارد. هم چنین بیان شده است که مشتریان بیشتر به کف فروشگاه توجه می کند تا سقف آن.
از سوی دیگر نمن و همکاران (۲۰۰۲) به اهمیت توجه بر الگوی قدم زنی افراد در فروشگاه ها، به عنوان یک نشانه بر درک رفتار مشتری و درک چگونگی تأثیر چیدمان فروشگاه بر رفتار خریداران اشاره می کند.
هم چنین اوانستل (۱۹۹۶)، وابستگی بین چیدمان فروشگاه و الگوی قدم زدن مشتریان وجود دارد که چیدمان فروشگاه بر مدت زمانی که مشتری در فروشگاه سپری خواهد کرد و به دنبال آن بر میزان خریدی که انجام می دهد، اثر می گذارد.
نکته حائز اهمیت این است که برای حداکثر کردن فضا و استفاده ی بهینه از فضای در دسترس، مشتری باید به خوبی راهروها، قفسه ها و اثاثیه های موجود به سمت کالای مورد نظر هدایت شود، محصولات مرتبط باید در کنار هم قرار گیرند تا مشتریان دچار سردرگمی نشوند(مورگان، ۲۰۰۸).
فضای فروشگاه را از نظر تجارت دیداری به چهار دسته تقسیم می کنند. و این مناطق را با رنگ تعریف می کنند، پلاتینی،، طلایی، نقره ای، برنز ورودی فروشگاه یعنی جایی که نقطه شروع تجربه خرید است را پلاتینی می نامیم، جذاب ترین بخش فروشگاه یعنی جایی که شامل پژوهشات یا ترفیعات فروش هستند. منطقه پلاتینی قرار می گیرند. دومین منطقه، منطقه طلایی است و سومین بخش نقره ای است و در انتها بخش برنز است. بخش برنز که در بیشترین فاصله راه درب ورودی دارد، مشتریان کمتری را به خود جلب می کند. بنابراین، منطقه برنز بهترین مکان برای قرارگیری کالاهای اساسی و برندهای مطلوب برای مشتریان به جریان داشتن کل فروشگاه است (مورگان، ۲۰۰۸).
در راستای مطالعه ی نقش قفسه بندی بر ادراک مشتری، داشتن چند نکته ضروری است: نکته اول این است که مشتری که وارد فروشگاه می شود، به طور طبیعی جستجو را از پایین به بالا شروع می کند. کالاهایی که در قفسه پایین قرار دارند مسلماً شانس بیشتری برای به فروش رسیدن نسبت به کالاهای موجود در قفسه های بالا دارند. دوم اینکه نکته بسیار با اهمیت است که بدانیم برخی از مشتریان هستند که خرید علاقه مند نیستند. اصولاً این مشتریان آن چیزی را می خرند که اول از همه در معرض دیدشان قرار می گیرد. قفسه های نخستین می توانند از همین دسته از مشتریان سود ببرند(هویر ، ۱۹۸۶).
سوم این که بیشتر خریداران علاقه مند هستند که به بیش از یک فروشگاه مراجعه کنند. هر خرده فروش برای حفظ حیات و بقای فروشگاه خود و باقی ماندن در اولویت نخست مشتریان، باید با ارائه ی پیشنهادهای خوب به آنها و امتیازات ویژه را همراه سرلوحه ی کسب و کار خود قرار دهد.
علاوه بر موارد ذکر شده، باید خاطر نشان کرد که وجود قفسه های موقت مستقر در مجاورت صندوق، برجسب توجه مشتری سهم به سزایی دارد، عموماً خرده فروشان محصولات فصلی یا خوراکی را در این قفسه ها قرار می دهند.

۱-۹-۱- مکانیزم­ های جذب سطحی
دو مکانیزم اصلی برای جذب سطحی وجود دارد:

۱- جذب فیزیکی^[۵۶] ۲- جذب شیمیایی^[۵۷]
در جذب سطحی فیزیکی معمولی، مولکول­ها به وسیله نیروهای واندروالسی به سطح ماده جاذب، گیر می­ کنند. در جذب سطحی شیمیایی، مولکول­های جذب شده، با پیوند­هایی که قابل مقایسه با پیوند­های شیمیایی است، به سطح ماده کاتالیزور نگه داشته می‌شوند. در فرایند تشکیل پیوند با ماده جاذب، مولکول­هایی که به طور شیمیایی جذب شده‌اند، دچار تغییر آرایش الکترونی درونی می‌شوند. پیوند­های درون بعضی از مولکول­ها کشیده و ضعیف و حتی پیوند بعضی از آن‌ها شکسته می‌شوند. مثلاً هیدروژن به صورت اتمی بر سطح پلاتین جذب می‌شود. بنابراین تعدادی از ملکول­ها که به طور شیمیایی جذب سطحی شده‌اند، به صورت کمپلکس فعال‌ شده عمل می‌کند. از سیلیکا- ژل نیز به علت سطح تماس زیاد به عنوان جاذب گاز استفاده می­ شود. اما موارد فوق در مورد جذب سطحی مولکول­های گاز بر روی سطح یک جسم جامد می­باشد. در نوعی دیگر از جذب سطحی، جسم حل­شده در یک محلول بر روی سطح یک جسم جامد جذب می­ شود. این پدیده در بی­رنگ کردن محلول‌ها و معمولاً با بهره گرفتن از زغال فعال^[۵۸] به کار می­رود. هفت اختلاف بین جذب سطحی شیمیایی و فیزیکی وجود دارد که عبارتند از:
۱) در جذب سطحی فیزیکی نیروهای ضعیف واندروالس باعث جذب می­شوند ولی در جذب سطحی شیمیایی، پیوند­های شیمیایی موجب انجام عمل جذب می­شوند.
۲) انتالپی جذب سطحی فیزیکی کمتر از انتالپی جذب سطحی شیمیایی است.
۳) جذب سطحی فیزیکی در پایین­تر از نقطه­ی جوش جذب شونده اتفاق می­افتد ولی در جذب سطحی شیمیایی، جذب در دماهای بالاتر نیز می‌تواند اتفاق افتد.
۴) در جذب سطحی فیزیکی با افزایش فشار جسم جذب شونده مقدار جذب در واحد سطح افزایش می­یابد ولی در جذب سطحی شیمیایی با افزایش فشار جسم جذب شونده، مقدار جذب در واحد سطح کاهش می­یابد.
۵) در جذب سطحی فیزیکی، میزان جذب از خصوصیات جسم جذب شونده است، در صورتی که در جذب سطحی شیمیایی میزان جذب از خصوصیات هر دو جسم است.
۶) انرژی فعال‌سازی در جذب سطحی فیزیکی چندان دخیل نیست، در حالی که در جذب سطحی شیمیایی ممکن است دخیل باشد.
۷) جذب سطحی فیزیکی به صورت چند لایه^[۵۹] صورت می­گیرد ولی جذب سطحی شیمیایی حداکثر به یک لایه منتهی می­ شود.
۱-۹-۲- جاذب‌ها^[۶۰]:
جامدی که بر روی سطح آن جذب اتفاق می­افتد جاذب یا سوسترا و مایع جذب شده را مجذوب می­نامند. جذب سطحی بر روی سطح مشترک جامد مایع به وقوع می­پیوندد.
بسیاری از جامدات این خاصیت را دارند که بتوانند مقداری گاز یا ماده حل­شده در حلالی را، جذب نمایند.
قدرت جذب یک ماده تابع عوامل زیر است :
سطح تماس :با افزایش سطح تماس مقدار جذب افزایش می­یابد، بهترین جذب­کننده­ها موادی هستند که ذرات ریز­تری داشته باشند و به عبارت دیگر سطح تماس بیشتر داشته باشند. از میان مهم­ترین جذب­کننده­ها می­توان ژل، سیلیس و کربن اکتیو را نام برد.
غلظت مقدار ماده جذب شده برای واحد جرم جذب­کننده تابعی از غلظت ماده حل­شده می­باشد.
دما: افزایش دما اصولاً باعث کاهش جذب سطحی می­ شود مگر در مواردی که جذب سطحی همراه با واکنش شیمیایی باشد.
نوع ماده جذب شده و جاذب: نوع ماده جذب شده و جاذب در جذب سطحی تأثیرگذار است به طوری که بعضی از مواد جاذب قدرت جذب زیاد نسبت به ماده حل شده به خصوصی از خود نشان می­ دهند، در حالی که نسبت به ماده دیگر قدرت جذب کمتری دارند.
حالت ماده جذب شده و جاذب: حالت ماده جذب شده و جاذب، همراه بودن آن با واکنش شیمیایی، برگشت­پذیر بودن یا نبودن واکنش آن‌ها نیز در جذب سطحی تأثیرگذار است.
۱-۱۰- راه کارهایی برای بالا بردن فعالیت فوتو­­کاتالیکی
۱- قرار­دارن فلزات بر روی نیمه هادی­ها
۲ -ترکیب نیمه هادی­ها^[۶۱] با هم
۳- قرار دادن نیمه هادی­ها بر روی نگه‌دارنده‌ها
۴ - استفاده از الکترون گیرنده­ها^[۶۲]
۱-۱۰-۱- قرار دادن فلزات
خواص نیمه هادی، با اضافه کردن فلزات نجیب^[۶۳] بهبود می­یابد. اولین بار، در سیستم پلاتین/تیتانیوم برای تولید اکسیژن و هیدروژن از آب، افزایش فعالیت مشاهده شد. در محل اتصال، خواص ربایش الکترون در محل فلز با سطح نیمه هادی ایجاد می­ شود و بعد از عمل تحریک با نور، الکترون به فلز منتقل شده و از ترکیب مجدد الکترون و حفره جلوگیری می­ شود. از فلزاتی می­توان استفاده کرد که در طی واکنش پایدار بوده و در شرایط اتمسفر قابل نگهداری باشد. با اکسید شدن فلز از فعالیت آن کم خواهد شد و نمی­تواند به طور موثر عمل کند (فلزاتی مانند: مس، نقره، جیوه، پالادیم و …)
برای مثال کوپل طلا-پالادیم- تیتانوم دی اکسید (Au–Pd–TiO₂) را داریم ]۱۰۵[:
شکل (۱-۷) اصلاح فوتو­کاتالیزور TiO₂ از طریق کوپل شدن با طلا و پلاتین
۱-۱۰-۲- ­­­­­­­ترکیب نیمه هادی­ها با هم
اصلاح فوتوکاتالیزورها^[۶۴] (مانند TiO₂/SiO₂، TiO₂/ZrO₂ و…) باعث کم شدن عمل باز­ترکیب خواهد شد.
اگر طول موج نور در حدی نباشد که بتوان یکی از نیمه هادی­ها را تحریک کرد می­توان از نیمه هادی دومی استفاده نمود و با تحریک آن الکترون و حفره ایجاد شده، که الکترون از لایه هدایت آن به لایه هدایت نیمه هادی دوم رفته، و باعث جدایی بار و افزایش بازده فرایند می­ شود.
۱-۱۰-۳- استفاده از نگه‌دارنده‌ها^[۶۵]
ذرات تیتانیوم دی­اکسید به دلیل این که سرعت ته­نشینی کمی دارند نیاز به عمل سانتریفوژ و یا فیلتر کردن دارند که از لحاظ اقتصادی مقرون به صرفه نمی‌باشد.
در این مورد راهی وجود دارد و آن قرار دادن فوتو ­کاتالیست بر روی سطوح جاذب می­باشد.
اخیراً نشاندن فوتو­کاتالیست­ها بر روی نگه‌دارنده‌هایی همچون کربن فعال، سلیکاژل، زئولیت، کوارتز، شیشه، فایبر­گلاس^[۶۶] و آلومینا^[۶۷] گسترش یافته است.
در اکثر مطالعات، از سوسپانسیون TiO₂در فرایند­های اکسایش فوتو­کاتالیزی استفاده شده است. در این حالت مقدار کاتالیزور مصرف شده زیاد بوده و جداسازی فوتو­کاتالیزور با ابعاد نانو از محلول پس از انجام عمل تصفیه جهت مصرف مجدد آن دشوار و پر­هزینه است. همچنین در صورت استفاده از نانو کاتالیزور تیتانیم دی­اکسید به شکل سوسپانسیون^[۶۸] کدورت محلول بالا خواهد بود و نور به قسمت­ های پایین نفوذ نخواهد کرد ]۱۰۶[. وجود موارد فوق کاربرد فرایند­های اکسایش فوتو­کاتالیزی را در مقیاس صنعتی محدود می­ کند .به منظور حل مشکلات مذکور در گسترش فرایند­های اکسایش فوتو­کاتالیزی در مقیاس صنعتی، نانو ذرات تیتانیم دی­اکسید بر روی بستر­های مناسب تثبیت می­شوند. موادی که به عنوان بستر مورد استفاده قرار می­گیرند باید از نظر شیمیایی غیر فعال باشند، از محیط آبی به سادگی قابل جداسازی باشند، قیمت آن‌ها مناسب بوده و قابلیت استفاده صنعتی داشته باشند ]۱۰۸و۱۰۷[.
۱-۱۱- نانو پوشش‌های هوشمند تصفیه کننده هوا
نانو پوشش‌های تصفیه کننده هوا بر روی سطوح خارجی ساختمان­ها و جاده­ها به ویژه در نقاط پر­تردد و دارای آلودگی بالا قابل استفاده هستند. به کار گیری این پوشش­ها یکی از راه­های کاهش خسارات ناشی از آلودگی هوا محسوب می­گردد .عامل تأثیر گذار مهم در عملکرد این دسته از پوشش ­های هوشمند، اکسید­های فلزی نیمه هادی و فوتو­کاتالیست­هایی نظیر CdS ,WO₃ ,TiO₂ و ZnO است که از میان آن‌ها استفاده از TiO₂ به دلیل پایداری شیمیایی بالا، سمیت پایین و ارزان بودن رایج­تر است.
۱-۱۱-۱- عملکرد نانو ذرات تیتانیوم دی­اکسید در پوشش ­های تصفیه کننده هوا
الکترون­ها و حفراتی که در نتیجه واکنش فوتو­کاتالیستی بر روی سطح نانو ذرات تیتانیوم دی­اکسید شکل می­گیرند می­توانند آب و اکسیژن موجود در محیط را به یون­های سوپر­اکسید و رادیکال­های آزاد هیدروکسیل تبدیل کنند. همچنین حفرات ایجاد شده، آلودگی­های آلی را اکسید کرده، به آب، CO₂ و سایر مواد آلی واسطه بی­خطر تبدیل می­ کنند. واکنش­های تولید الکترون و حفره بر روی سطح ذرات TiO₂ بر اثر تابش نور UV و به دنبال آن واکنش­های اکسایش و کاهش انجام می‌گیرد.
از آنجا که واکنش فوتو­کاتالیستی TiO₂ یک واکنش سطحی است، با کاهش اندازه ذرات، سطح مؤثر برای واکنش با آلودگی­های آلی و سایر آلودگی­ها نظیر گاز NO₂ و غیره افزایش یافته و به این ترتیب تخریب نوری بهتری صورت می­گیرد. محصول واکنش پس از بارش باران و یا شستشو با آب از سطح زدوده می­ شود. اگر­چه CO₂ تولید شده نیز جزء گاز­های گل خانه­ای محسوب می­گردد. درصد تولید این محصول جانبی در مقایسه با آنچه که منابع آلاینده تولید می­ کنند، بسیار ناچیز است. سرعت وقوع واکنش بستگی به شدت نور آفتاب، شرایط محیطی نظیر دما و رطوبت نسبی و میزان نانو ذرات TiO₂ در معرض نور و نیز میزان جذب NO_x محیط به وسیله پوشش دارد.
۱-۱۱-۲- نانو پوشش‌های هوشمند خود تمیز شونده
بروز تصادفات به علت عدم دید مناسب و کافی به خصوص در شرایط جوی نامساعد مانند باران و گرد و غبار، نیازمندی صنعت خودرو را به ایجاد شیشه‌ها و آینه‌های ضد لک در خودرو ایجاد کرده است. با ظهور فناوری نانو، روکش‌های مخصوص این امر برای به کارگیری در مورد خودروهای موجود و خودروهای در حال ساخت فراهم شده است. این نوع روکش روی شیشه خودرو­ها موجب دفع آب و ذرات گرد و غبار شده و به راحتی می‌توان سطح آن را تمیز کرد. علاوه بر این، پاک­سازی و تمیز کردن نمای ساختمان­ها، شیشه­ها و برخی دیگر از اجزای داخلی با صرف هزینه و وقت زیادی همراه است و استفاده از پوشش­هایی که زمینه ­های تمیز شدن خود به­خودی سطوح را فراهم آورند، بسیار مفید واقع می­ شود.
ا۱-۱۱-۳- پوشش ­های آب­گریز خود تمیز­شونده
اساس ویژگی آب گریزی یک سطح، ساز و ­کار اثری موسوم به لوتوس^[۶۹] در برگ گیاهان است. در این حالت آب به محض تماس با سطح به شکل قطرات کروی تجمع و از روی سطح لغزیده و ذرات آلودگی و خاک­ها را با خود از روی سطح می­زداید. میزان خیس شدن یک سطح جامد با آب در هوای محیط به چگونگی ارتباط میان کشش­های سطحی آب / هوا، جامد / آب و جامد / هوا بستگی دارد.

۱-۱۱-۴- پوشش ­های آب دوست خود تمیز شونده
برای ایجاد یک پوشش آب دوست با ساز و کار عمل نور آب دوستی یک لایه نازک از پوشش حاوی نانو اکسیدهای فلزی فوتو­کاتالیست یا سولفیدها ZnS)، CdS ، TiO₂، ZnO، Fe₂O₃ و (…بر روی سطح اعمال می­ شود. این سطح تحت تابش  UV خاصیت فوق آب دوستی پیدا می­ کند. در این حالت آب به محض تماس با سطح به صورت یک ورقه روی سطح پخش می­ شود. پس از انجام واکنش­های اکسایش و یا کاهش، آلودگی­های آلی، غیر آلی، باکتری­ ها و یا ویروس­ها تخریب می­گردند، سپس آب موجود بر روی سطح، مواد حاصل از تخریب را به راحتی می­زداید.
۱-۱۱-۵- نانو پوشش‌های هوشمند زیست فعال

.۰۰۰

 

.۰۰۰

 

sig

 

 

 

با توجه به جدول فوق، رابطه بین متغیر احساس نابرابری اقتصادی با خودپنداره(۲۶۸/۰-)، رضایت از زندگی( ۲۶۴/۰-)، آمادگی روانی( ۳۱۶/۰-)، سرذوق بودن( ۱۸۴/۰-)، زیبایی­شناختی( ۳۴۹/۰)، خودکارآمدی ( ۲۵۵/۰) و امیدواری(۳۲۰/۰-) با ۹۹ درصد اطمینان معنادار بوده است همچنین این رابطه معکوس و قابلیت تعمیم به کل نمونه را دارد. بدان معنا که با افزایش احساس نابرابری اقتصادی، احساس شادمانی نیز در همه ابعاد کاهش می­یابد. همان­طور که مشاهده می­ شود احساس نابرابری اقتصادی بیشترین میزان همبستگی معکوس را با بعد زیبایی­شناختی داشته است.
با توجه به جدول فوق بین متغیر احساس نابرابری اجتماعی با خودپنداره(۳۲۷/۰-)، رضایت از زندگی(۲۶۴/۰-)، آمادگی روانی(۳۴۲/۰-)،سرذوق بودن(۲۶۷/۰-)، زیبایی­شناختی(۳۴۲/۰-)، خودکارآمدی(۳۲۱/۰-) و امیدوار۳۰۷/۰-) با ۹۹ درصد اطمینان رابطه معکوس و معناداری وجود دارد. بدین معنا هر چه زنان سرپرست خانوار نابرابری اجتماعی بیشتری را احساس کنند میزان شادمانی در همه ابعاد آن در آن­ها کاهش خواهد یافت. همان­طور که مشاهده می­ شود احساس نابرابری اجتماعی بیشترین میزان همبستگی را با بعدهای زیبایی،شناختی و آمادگی روانی داشته است.
با توجه به جدول فوق، بین متغیر احساس نابرابری فرهنگی با خودپنداره( ۳۷۳/۰-)، رضایت از زندگی( ۳۳۸/۰-)، آمادگی روانی( ۳۹۷/۰-)، سرذوق بودن( ۲۴۸/۰-)، زیبایی­شناختی( ۳۷۸/۰-)، خودکارآمدی( ۳۳۵/۰-) و امیدواری( ۳۵۸/۰-) با ۹۹ درصد اطمینان رابطه معکوس و معناداری وجود بوده است. به این شکل هر چه احساس نابرابری فرهنگی بیشتر باشد میزان احساس شادمانی در زنان سرپرست خانوار هم کاهش می­یابد. همان­طور که مشاهده می­ شود احساس نابرابری فرهنگی بیشترین میزان همبستگی را با بعد آمادگی روانی داشته است.
با توجه به جدول فوق، رابطه معکوسی بین متغیر احساس نابرابری سیاسی با خودپنداره(۲۷۹/۰-)، رضایت از زندگی(۲۷۵/۰-)، آمادگی روانی(۳۶۳/۰-)، سرذوق بودن(۲۴۳/۰-)، زیبایی­شناختی(۳۳۱/۰-)، خودکارآمدی(۲۶۴/۰-)، امیدواری(۲۹۱/۰-) وجود دارد که همه روابط با ۹۹ درصد اطمینان معنادار و قابلیت تعمیم به جمعیت نمونه را دارد. به شکلی که هر چه میزان احساس نابرابری سیاسی بیشتر می­ شود میزان احساس شادمانی و در رأس آن بعد آمادگی روانی در بین زنان سرپرست خانوار کاهش پیدا می­ کند.
در نهایت بین شاخص کل احساس نابرابری و احساس شادمانی با ۹۹ درصد اطمینان معادل(۴۲۹/۰- ) رابطه معکوس و نسبتاً قوی وجود دارد. به این معنا هر چه زنان سرپرست خانوار نابرابری را در تمام ابعاد آن (اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی) بیشتر احساس کنند میزان احساس شادمانی در تمام ابعاد آن (خودپنداره، رضایت از زندگی، آمادگی روانی، سرذوق بودن، زیبایی­شناختی، خودکارآمدی، امیدواری به طور زیادی در آن­ها کاهش خواهد یافت.
۴-۲-۲-۶. طرد اجتماعی، احساس بی­انصافی را افزایش می­دهد.
جدول شماره(۴-۱۷۳): نتایج آزمون همبستگی پیرسون بین متغیرهای طرد اجتماعی و احساس بی­انصافی

 

 

 

 

احساس بی­انصافی

 

 

 

 

 

طرد اجتماعی

 

همبستگی پیرسیون

 

.۶۳۹^**

 

 

 

 

 

سطح معناداری

 

.۰۰۰

 

 

 

 

 

تعداد

 

۱۸۰

 

 

 

جدول فوق نتایج آزمون ضریب همبستگی پیرسون بین متغیرهای طرد اجتماعی و احساس بی­انصافی را به نمایش گذاشته است همان طور که مشاهده می­ شود رابطه بین متغیرهای طرد اجتماعی و احساس بی­انصافی معنی­دار است و رابطه بین این دو متغیر در سطح اعتماد ۹۹ درصد و سطح معناداریsig= 0/000 برابر است با ۶۳۹/۰. بنابراین رابطه بین متغیرهای طرد اجتماعی و احساس بی­انصافی در بین زنان سرپرست خانوار رابطه مستقیم و قوی وجود دارد.

۴-۲-۲-۶-۱. همبستگی بین ابعاد متغیرهای طرد اجتماعی و احساس بی­انصافی
جدول ذیل نتایج آزمون همبستگی پیرسون و اسپرمن بین ابعاد متغیرهای طرد اجتماعی و احساس بی­انصافی را به نمایش گذاشته است. همان­طور که مشاهده می­ شود در بین همه ابعاد این متغیرها در سطح اعتماد ۹۹ و سطح معناداری ۰۰۰= sig ، رابطه مستقیم و معناداری وجود دارد.
جدول شماره(۴-۱۷۴): نتایج آزمون همبستگی پیرسون و اسپرمن بین ابعاد متغیرهای طرد اجتماعی و احساس بی­انصافی

 

 

شاخص کل احساس
بی­انصافی

 

احساس بی­انصافی
اجتماعی