۳- به همه افراد باید اطلاع داد یا به بعضی افراد؟ یک مشکل دیگر این است که مدیران به ارتباطات اهمیت نمی‌دهند و یا فرض می‌کنند که ارتباطات خود به خود پیش می‌آید. ‌بنابرین‏ مهم نیست که چه اطلاعاتی را به چه کسانی انتقال داده‌اند.

 

۴- آیا شما مقصود من را دریافت کردید؟ به راحتی می‌توان مطمئن شد که اطلاعات را به فردی انتقال داده‌ایم ولی نمی‌توان مطمئن بود که آن ها همان‌ طور که شما خواسته‌اید آن را دریافت و درک کرده‌اند. متاسفانه زمانی از این درک نادرست آگاه می‌شوید که اشکال و ابهامی جدی به وجود آید.

 

۵- درباره چه چیزی باید صحبت کنیم؟ آخرین مشکلات ارتباطی ممکن است زمانی پیش بیاید که مدیران بی تجربه، وظیفه خود را حل مشکلات می‌دانند و اگر مشکلی وجود نداشته‌باشد ‌بنابرین‏

 

چیزی که باید ارتباط داشته باشد وجود نداشته باشد.

 

۶- داده داریم و اطلاعات داریم. همان‌ طور که سازمان‌ها گسترش پیدا می‌کنند، تمایل مدیران بر تاثیرگذاری متمرکز می‌شود. آن ها سیستم هایی را تولید می‌کنند که مقادیر قابل توجه داده تولید می‌کنند؛ یعنی اطلاعات خامی که به نظر نمی‌آید مهم باشند.

 

۷- اگر نظر شما برای مهم باشد، من به شما اطلاع می‌دهم. آخرین مشکلات ارتباطات، زمانی ایجاد می‌شود که مدیران ارزشی برای ارتباط با زیردستان قائل نیستند و معتقدند که زیردستان باید ساکت باشند و کار خود را انجام دهند .

 

۲-۱-۱۲- راه کارهایی برای حمایت از ارتباطات بالا به پایین و برعکس سازمانی :

 

اریک دیجست و نولاکورتنر ^[۴۹] در سال ۱۹۹۸ در پژوهشی تحت عنوان ارتباطات سازمانی راه کارهایی را برای حمایت از ارتباطات بالا به پایین و پایین به بالا به شرح زیر بیان می‌کنند (یحیایی ایله ای ، ۱۳۹۰) :

 

۲-۱-۱۲-۱- در ارتباطات بالا به پایین:

 

۱- مطمئن شوید هر یک از پرسنل یک کپی از طرح استراتژیک سازمان را دریافت می‌کند که شامل ماموریتهای سازمانی، دیدها، اهداف استراتژیک ^[۵۰] و روش های رسیدن به اهداف است.

 

۲- مطمئن شوید که هر یک از پرسنل یک کتاب راهنما دریافت می‌کند که محتوی همه روش کارهای بروز^[۵۱] شده پرسنل است.

 

۳- یک مجموعه اصلی از پروسه ها ^[۵۲] برای این که چطور کارهای روتین ^[۵۳] هدایت می‌شوند، تهیه کنید و آن ها را در منوال ^[۵۴] اجرایی استاندارد قرار دهید.

 

۴- مطمئن شوید که هر یک از پرسنل یک کپی از شرح وظایف خود و چارت سازمانی دارند.

 

۵- ملاقاتهای مدیریتی را به طور منظم داشته باشید ( حداقل هر دو هفته یکبار)، حتی اگر چیزی برای گزارش و پی‌گیری نداشته باشید. اگر ‌ملاقات‌ها را برای زمانی بگذارید که معتقدید شما چیزی برای گزارش دارید، در آن صورت ارتباطات یک طرفه می‌شود و سازمان ضرر می‌بیند.

 

۶- ملاقاتهای همه کارکنان با هم را هر ماه برگزار کنید تا مشخص شود که سازمان چه می‌کند. نگرانیها چیست و اخبار کلی درباره روند کار مشخص شود.

 

۷- راهبران و مدیران باید ملاقات رو‌در‌رو با کارکنان را حداقل یکبار در هفته داشته باشند،حتی اگرتعداد کارکنان سازمان زیاد باشد، مدیریت باید گهگاهی کارکنان را از نزدیک ببیند.

 

۸- ملاقاتهای منظم برای مناسبتهای دستیابی به اهداف داشته باشید. این کمک می‌کند که کارکنان دریابند که چه چیزی مهم است و به آن ها حس جهت دار بودن و اجرایی بودن می‌دهد.

 

۹- مطمئن شوید که همه کارکنان مجلات کارایی سالانه را دریافت می‌کنند که محتوی اهداف آن ها برای یک سال دیگر، بروز رسانی کار آن ها، اهداف، نیاز به پیشرفت و برنامه ها برای کمک به کارکنان جهت ارتقا می‌باشد ( ایله ای ،۲۰۱۱) .

 

۲-۱-۱۲-۲- در ارتباطات پایین به بالا :

 

۱- مطمئن شوید که همه کارکنان گزارشات وضعیتی را به طور منظم به سرپرست خود ارائه

 

می‌دهند. این گزارشات باید شامل کاری که در هفته گذشته انجام داده‌اند، کاری که در هفته آینده انجام خواهند داد و هر نظر خاصی که دارند باشد.

 

۲- مطمئن شوید که همه سرپرستان حداقل ماهی یکبار با تک تک افراد پرسنل خود ملاقات دارند

 

تا ببینند که کارها چطور پیش می رود، نگرانی های آن ها را بشنوند و … حتی ‌اگر این ارتباط یک

 

گفت‌وگوی کوتاه باشد، یک ارتباط مهم را بین سرپرستان و کارکنان ترویج می‌دهد.

 

۳- میزگرد برگزار کنید تا بازخوردهای ^[۵۵] این ‌ملاقات‌ها را ببینید.

 

۴- روی بازخوردها کار کنید. از کارکنان مشکلات را بپرسید، بنویسید و به آن ها پاسخ دهید حتی اگر پاسخ این باشد که شما هیچ کاری نمی توانید انجام دهید .

 

۲-۱-۱۳- ضرورت برقراری ارتباط در مدیریت :

 

هنری مینتز برگ ^[۵۶] در سال ۲۰۰۴ عامل ارتباطات را به عنوان یکی از مهم ترین عوامل در ایفای نقش مدیران بیان می‌کند که با استقرار کانال ارتباطی صحیح بین مدیر و کارکنان پنج هدف زیر تحقق می‌یابد(یحیایی ایله ای ، ۱۳۹۰) :

 

۱- رهنمودهای مشخصی برای انجام موفقیت آمیز وظایف به کارکنان ارائه می شود.

 

۲- کارکنان از عملیات و رویه های ^[۵۷] سازمان مطلع می‌شوند.

 

۳- به کارکنان آموزش داده می شود که چرا شغل آن ها در مجموعه سازمان از اهمیت ویژه ای برخوردار است.

 

۴- کارکنان ‌در مورد عملکرد و اینکه کارشان را چگونه انجام دهند و چگونه پیشرفت حاصل کنند بازخود لازم را به دست می‌آورند.

 

۵- اطلاعات لازم به منظور وقوف بر ‌هدف‌های‌ سازمانی در اختیار کارکنان قرار می‌گیرد.

 

۶- از آنچه گذشت چنین استنباط می شود که تمامی وظایفی که مدیر انجام می‌دهد به ارتباطات مؤثر بستگی دارد .

 

۲-۱-۱۴- بهبود ارتباطات سازمان :

 

کارتر مک نامرا ^[۵۸] در سال ۲۰۰۷ در پژوهش ” مبانی داخلی در ارتباطات سازمانی ” بیان می‌کند از جمله ویژگی هایی که باعث می شود تا تنش‌های ارتباطی مدیران و کارکنان و نیز تنش های ارتباطی موجود در سازمان کاهش یابد، اطلاع داشتن مدیران و کارکنان از موضوعاتی مانند نواحی چهارگانه شخصیت هر فرد، بازخورد نمودن، افشا یا خودگشودگی، زبان ساده، گوش دادن صحیح، کنترل احساسات و توجه به علائم غیرگفتاری است. اطلاعات درباره شرایط اقتصادی ،نیازهای مشتریان ،رقبا ،نیروی کار ،تکنولوژی و … همگی برای ادامه حیات و موفقیت هر سازمانی مهم و حیاتی است (یحیایی ایله ای ، ۱۳۹۰) و در ادامه بدین‌صورت شرح می‌دهد :

بیشتر سوءتفاهم‌هایی که بین مدیر و کارکنان پیش می‌آید از عدم شناخت مدیر و درک نشدن پیام های مدیر به عنوان یک فرستنده ناشی می‌شود. شخصیت هر فرد عبارت است از تعبیر و تفسیر دیگران از رفتارهای نسبتا پایدار او. شخصیت مدیر را رفتارها و نگرش‌های وی که برای دیگران شناخته شده است و همچنین حوزه ای که برای دیگران ناشناخته است تشکیل می‌دهد. شخصیت افراد که مدیر هم جزیی از آن ها است بر حسب آنچه برای خود مدیر یا دیگران شناخته شده و یا ناشناخته است به چهار ناحیه تقسیم می شود.

 

ناحیه عمومی^[۵۹] : رفتارها و ویژگی هایی که هم برای مدیر و هم برای دیگران شناخته شده است.

 

در مطالعه ی دیگری که توسط زینب وفایی، قاسم عسگری زاده و عباس رحمتی تحت عنوان ” رابطه هیجان خواهی، شوخ طبعی و نگرش دینی با اضطراب مرگ” در سال ۱۳۹۰ بر روی یک نمونه ی ۳۷۵ نفری از دانشجویان دانشگاه باهنر کرمان که ب طور تصادفی خوشه ای انتخاب شده بودند صورت گرفت، نتایج تحلیل داده ها نشان داد که رابطه ی منفی معناداری بین نگرش دینی با اضطراب مرگ وجود دارد.

 

سعید لطیفی، آزاد الله کرمی و افشین بابامرادی در پژوهشی که با هدف” پیش‌بینی اضطراب رایانه بر اساس مؤلفه‌ های هوش هیجانی و ویژگی های شخصیتی معلمان” در سال ۱۳۹۲-۱۳۹۱ بر روی ۱۶۰۰ نفر از معلمان دبیرستان های دولتی منطقه مرکزی کرج که با روش نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای انتخاب شده بودند انجام دادند، ‌به این نتیجه رسیدند که بین اضطراب رایانه با مؤلفه‌ های هوش هیجانی و ویژگی های برون گرایی، تجربه پذیری، توافق پذیری و با وجدان بودن ارتباط معکوس و معنادار و بین اضطراب رایانه و روان رنجوری ارتباط مثبت و معنادار وجود دارد.

در مطالعه ی دیگری که توسط تکتم کاظمینی و مرتضی مدرس غروی با هدف ” بررسی رابطه ی ویژگی های شخصیتی با رفتار های پر خطر در دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی مشهد” بر روی ۲۰۰ نفر از دانشجویان که به روش نمونه گیری طبقه ای و در دسترس انتخاب شده بودند انجام شد، یافته ها حاکی از وجود رابطه ی مثبت معنی دار بین ویژگی های شخصیتی روان رنجوری، موافقت و وظیفه شناسی با رفتارهای پرخطر منفی معنی دار و ویژگی های برون گرایی و باز بودن به تجربه با رفتارهای پرخطر می‌باشد.

 

رضا داورنیا، محمد شاکرمی و المیرا عزازی بجنوردی در پژوهشی با هدف ” پیش‌بینی آسیب پذیری در برابر استرس بر اساس متغیر های حمایت اجتماعی و ویژگی های شخصیتی در دانشجویان” که با روش توصیفی در سال ۱۳۹۱-۱۳۹۲ بر روی ۳۷۵ نفر از دانشجویان که به روش خوشه ای چند مرحله ای انتخاب شده بودند، صورت گرفت، ‌به این یافته رسیدند که متغیر های حمایت اجتماعی و ویژگی های شخصیتی، ۲/۴۷ درصد از آسیب پذیری در برابر استرس را پیش‌بینی می‌کنند. ‌بنابرین‏ متغیرهای حمایت اجتماعی و ویژگی های شخصیتی توانایی پیش‌بینی آسیب پذیری در برابر استرس را دارند و می توان با اعمال تغییراتی بر روی این عوامل در کاهش آسیب دیدگی افراد در برابر استرس مؤثر واقع شد.

 

با توجه به اینکه تاکنون در هیچ پژوهشی به طور مستقیم به بررسی ارتباط بین سبک زندگی اسلامی با ویژگی های شخصیتی پرداخته نشده، در اینجا مطالعاتی که به بررسی دو متغیر ویژگی های شخصیتی و سبک زندگی در کنار هم و یا ویژگی های شخصیتی و جهت گیری مذهبی ‌و دین‌داری و یا پژوهش هایی که به بررسی رابطه ویژگی های شخصیتی و خرده مقیاس های سبک زندگی اسلامی از جمله خانواده و سلامت پرداخته‌اند، اشاره می‌کنیم:

 

در پژوهشی که توسط اصغر زره پوش، محمدباقر کجباف، لیلا حشمتی فر، امیر حسین صادقی هسنیجه و حامد امیری در سال ۱۳۹۳ به روش توصیفی – تحلیلی و با هدف بررسی جهت گیری مذهبی/اسلامی و ویژگی های شخصیتی دانشجویان بر اساس پنج عامل شخصیت (NEO) بر روی ۲۷۲ شرکت کننده که به روش خوشه ای از دانشجویان دانشگاه اصفهان انتخاب شده بودند انجام گرفت، یافته ها نشان داد که همه ی رگه های شخصیت به جز روان آزرده خویی با جهت گیری مذهبی رابطه دارند و عامل گشودگی نسبت به تجربه، ۱۱/۰ از واریانس جهت گیری مذهبی را در دانشجویان پیش‌بینی می‌کند. در مجموع یافته ها نشان می‌دهند که رگه های شخصیتی با جهت گیری مذهبی رابطه داشته و از بین آن ها گشودگی نسبت به تجربه نقش مهم تری را ایفا می‌کند.

 

در مطالعه ای که توسط امین الله فاضل، حسن حق شناس و زهرا کشاورز با هدف بررسی قدرت پیش‌بینی ویژگی های شخصیتی و سبک زندگی بر رضامندی زوجی زنان پرستار در سال۱۳۹۰ به روش توصیفی از نوع همبستگی بر روی ۱۴۰ نفر که با روش نمونه گیری خوشه ای تصادفی انتخاب شده بودند انجام گرفت، یافته ها نشان داد که بین عامل عصبی بودن و مدت ازدواج با رضایت مندی زوجی رابطه ی منفی، ولی بین عامل توافق و سبک زندگی با رضایت مندی زوجی رابطه دارد و بین عامل برون گرایی، باز بودن، وجدانی بودن و سن با رضایت مندی زوجی رابطه ای یافت نشد. نتایج دیگر پژوهش نشان داد که عامل عصبی بودن، توافق و مدت ازدواج به صورت معناداری رضایت مندی زوجی را پیش‌بینی می‌کنند. در حالی که برای عامل برون گرایی، باز بودن و وجدانی بودن از متغیر های شخصیتی و عامل سن سهم معناداری پیدا نشد.

 

در پژوهش دیگری که توسط پرویز میرزا خانی، علی دلاور و بهنام مکوندی با هدف بررسی رابطه بین ویژگی های شخصیتی با هوش معنوی در بین دانشجویان پژوهشگر و نخبه در سال ۱۳۹۲-۱۳۹۳ بر روی ۳۷۳ نفر از اعضا باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان که با روش تصادفی طبقه ای انتخاب شده بودند صورت گرفت، یافته ها حاکی از این است که بین مؤلفه‌ های روان نژندی از ویژگی های شخصیت با هوش معنوی و مؤلفه‌ های آن ( هوشیاری، خوبی، جهت گیری درونی، معنا و مفهوم، وجود شخصیت، حقیقت و صداقت، تمامیت و کلیت) همبستگی معکوس و بین مؤلفه‌ های برون گرایی، مسئولیت پذیری، انعطاف پذیری و دلپذیر بودن با هوش معنوی و مؤلفه‌ های آن همبستگی مستقیم وجود دارد. با توجه ‌به این یافته ها می توان نتیجه گرفت که تمامی مؤلفه‌ های ویژگی های شخصیتی بر روی هوش معنوی تاثیر گذار هستند و به جز مؤلفه‌ روان نژندی که رابطه معکوس با هوش معنوی دارد مابقی مؤلفه‌ ها ارتباط مستقیم با هوش معنوی دارند.

 

احمدی، نجاتی و عبدی(۱۳۹۰) در پژوهش خود بر روی ۴۳۴۲ دانش آموز دختر و پسر قطع دبیرستان و پیش دانشگاهی سراسر کشور ‌به این نتیجه رسیدند که از بین مؤلفه‌ های پنج گانه شخصیت، خرده مقیاس روان رنجورخویی با سلامت روان همبستگی مثبت و خرده مقیای های برون گرایی ،وظیفه شناسی و گشودگی نسبت به تجربه با سلامت عمومی، همبستگی منفی وجود داشت. همچنین نشان دادن که از بین مؤلفه‌ های پنج گانه شخصیت، مؤلفه‌ هایی که در پیش‌بینی میزان سلامت عمومی نوجوانان اهمیت بیشتری دارند. به ترتیب عبارتند از: روان رنجورخویی، برون گرایی، وظیفه شناسی و گشودگی نسبت به تجربه.

 

محمدحسین باقیانی مقدم و همکارانش(۱۳۹۰) در پژوهشی با هدف بررسی رابطه بین ویژگی های شخصیتی و سلامت عمومی در دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی یزد، ‌به این یافته ها رسیدند که ارتباط معنی داری بین سلامت عمومی و روان نژندگرایی وجود دارد و ۳۹ درصد از تغییرات سلامت عمومی توسط روان نژندگرایی پیش‌بینی می شود.

 

در مطالعه ای که توسط بهبودی و همکارانش(۱۳۸۸) با هدف پیش‌بینی کارکرد خانواده بر اساس ویژگی های شخصیتی زوجین بر روی ۳۸۲ از معلمان و کارمندان متاهل زن شاغل در مدارس راهنمایی و دبیرستان های دولتی و غیرانتفاعی شهر تهران و همسران آن ها انجام گرفت، نتایج حاکی از این بود که ویژگی های برون گرایی و توافق زنان ، مردان و زوجین با سطح کارکرد خانواده رابطه مثبت و معنی دار و با روان رنجورخویی، رابطه ی منفی و معنی دار دارد. همچنین نتایج تحلیل مسیر نشان داد که می توان بر اساس برون گرایی، توافق و روان رنجور خویی، کارکرد خانواده را پیش‌بینی کرد.

 

در بررسی رابطه مذهبی و پاسخهای مقابله ای و سلامت روانی دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد نشان داده شد که بین نگرش مذهبی و سلامت روانی رابطه مثبت و معنا داری وجود دارد که این امر حکایت از بالا بودن همیشگی اثرات مذهب و دین داری در مقابله با تنش‌های روحی روانی می‌باشد (نجفی، ۱۳۸۷).

 

نظریه پردازانی هم وجود دارند که راه رسیدن به شادکامی و خوشبختی روانشناختی را در پرتو توجه به ارزش‌ها و اهداف معنوی ،نیازهای بنیادی ،معنادار بودن و هدفمندی زندگی ،عشق و علایق دینی و الهی می دانند و شواهد تجربی آن ها حاکی از رابطه مثبت معنا دار بین نگرش دینی و شادکامی می‌باشد (یزدانی، ۱۳۸۲).

 

۲-۸- مروری بر مطالعات انجام شده خارجی :

 

مذب عامل مهم و نیرومندی برای تاب آوری است .انسان‌های با ایمان در رویاروئی با شرایط ناگوار توانایی قابل ملاحظه ای نشان میدهندو بسیاری از افراد مذهبی این احساس را دارند که ایمان در هنگام بحران به عنوان یک فرصت برای دستیابی به پیامدهای ارزشمند بیشتر به آن ها کمک خواهد کرد همچنین دیانت برای تنش‌های مهم زندگی تاب آوری و تحمل ایجاد می‌کند و در زمان‌های مختلف مذهب در کمک به انسان برای حفظ روابط با مقدسات مؤثر است و دیانت اجتماعی مثل حضور در کلیسا و تعامل با افراد مذهبی احتمال ابتلا به اضطراب فراگیر را کاهش داده و نیروی قدرتمندی برای تاب آوری در افراد ی که در زندگی تجارب آسیب زای زیادی را تجربه کرده اندایجاد می‌کند(کومینگز^[۶۴]،۲۰۱۰).

 

امروزه مذهب و معنویت و تأثیرات آن ها بر سلامت جسمانی و روانشناختی موضوع بسیاری از تحقیقات و فعالیت‌های بالینی است(میلر^۲ ،۲۰۰۳ ،میلر و تورسن ^[۶۵]،۲۰۰۳ )ادبیات تحقیق شامل میزان قابل توجهی از پژوهشهائی است که نشان دهنده مذهب و معنویت با سلامت جسمانی و روانی هستند (کوئینگ ولارسون ^[۶۶] ،۲۰۰۱،لارسون ولارسون ^۴ ۲۰۰۳، مک کالی و همکاران^[۶۷]،۲۰۰۶،سیمپسون^[۶۸]،نیومن^®[۶۹]، وفوکوا^[۷۰] ، ۲۰۰۷ ).

 

.بسیاری از این پژوهش‌ها اهمیت مذهب و معنویت را در فراهم کردن بافت ،معنا، و پرورش بهزیستی روانشناختی فرد نشان داده‌اند (ایمونس^[۷۱] ۲۰۰۵ ، پارگامنت^[۷۲]و ماهونی^[۷۳] ،۲۰۰۵ ).

 

سسرو^[۷۴] ، بدروسیان^[۷۵]،فیونتس^[۷۶]و برنستین ^[۷۷]در پژوهش‌های خود نشان دادند که کسانی که از اعتقادات مذ هبی قوی تری برخوردارند نسبت به مقابله با عوامل فشارزای روانی، شخصی و عملکرد تحصیلی از نیروی بیشتری برخوردارند و در رویاروئی با این عوامل فشارزا کمتر دچار افسردگی و دیگر بیماری‌ها می‌شوند.

 

دزوتر^[۷۸]نشان داد که باور به اینکه خدائی هست که موقعیت‌ها را هدایت می‌کند و ناظر بر بندگان خویش است تا حد زیادی اضطراب را کاهش می‌دهد به طوری که اغلب افراد مؤمن رابطه خود را با خداوند مانند یک دوست بسیار صمیمی توصیف می‌کنند و معتقدند که می توان از طریق اتکا و توسل به خداوند موقعیتهای غیر قابل تحمل را به طریقی تحمل کرد(دزوتر،۲۰۰۶).

 

تحقیقاتی که ‌در مورد مقایسه سلامت روانی معلمان با دیگر ‌گروه‌های شغلی صورت گرفته است ، نتایج حاکی از آن است که خستگی مزمن ، اختلالات روانی ف افسردگی و اضطراب و نیز فرسودگی شغلی در معلمان نسبت به دیگر ‌گروه‌های شغلی بیشتر است و در میان مشغله های پر خطر ، معلمان سطوح بالائی از استرس شغلی را نشان می‌دهند . معلمان از طرفی یکی از اصلی ترین نیروهای تأثیر گذار در فرایند توسعه و پیشرفت هستند واز طرف دیگر به علت فعالیت‌های شدید و مشکلاتی که در مدرسه با مدیر ، والدین و دانش آموزان دارند و به خاطر زحمتهای فراوانی که در مدرسه برای کنترل رفتار آن ها می‌کنند دائما در تنش و اضطراب به سر می‌برند و باید با روش های مختلف و مؤثر مقابله ای بتوانند فشارهای ناشی از مدرسه و دانش آموزان را تحت کنترل درآورند (فینالی^[۷۹] ،۲۰۰۷).

 

از دید روانشناسی اجتماعی ،هر فرد شاغل در هر حرفه با هر نقش اجتماعی که به عهده داشته باشد می‌تواند به نحوی در معرض استرس ناشی از محیط کار قرار گیرد ولی ماهیت بعضی از مشاغل ایجاب می‌کند که شاغلان آن بیشتر در معرض تنش شغلی قرار گیرند . از جمله در بیشتر حرفه های درمانی و آموزشی و تربیتی که دارای روابط انسانی هستند تنیدگی بیشتری در ارتباط با شغل وجود دارد و فشارهای روانی واسترس های ناشی از کار اگر بیش از حد طولانی مدت باشد می‌توانند باعث عوارض جسمی ، روانی ، ورفتاری شوند (سانتین^[۸۰]،۲۰۱۰).

 

فرسودگی شغلی که از نظر معنا یک حالت خستگی بدنی ، هیجانی و ذهنی را در بر می‌گیرد عوارض متعددی برای فرد، خانواده، زندگی اجتماعی، سازمان و جامعه بر جای می‌گذارد .که از مهمترین این عوارض می‌توان غیبت و تأخیرهای متوالی، شکایات مختلف روان شناختی، کاهش کیفیت ارائه خدمات، تعارضات بین فردی و روحیه پایین کارکنان را نام برد . این عوارض با اختلال هائی چون خستگی بدنی، کسالت و بی خوابی، روی آوردن به مواد و مشکلات زناشوئی و بی تفاوتی و دلسردی و کاهش رضایت شغلی همراه است . فرسودگی شغلی نشانگانی است که تقریبا در هر گروه شغلی تجربه می شود ولی بیشتر در ‌گروه‌های شغلی پر تنش که خدمات مستقیم به مردم ارائه می‌دهند و روابط انسانی رو در رو دارند مانند پزشکان و پرستاران و معلمان تجربه می شود (آلپا رسالن^[۸۱] ،۲۰۰۹).

 

همچنین لارسون ^[۸۲]و همکاران نشان دادند که ایمان مذهبی ارتباط مستقیم با بهداشت روانی دارد و مکانیسم‌های سازگاری را افزایش می‌دهد. هارولد ^[۸۳]وهمکارانش نیز نشان دادند که دین می‌تواند نقش توانمند سازی را در گروه خاصی از افراد میانسال ایفا نموده طوری که بتوانند به صورت مؤثری بر ترس و فشارهای روانی غلبه کنند (هارولد، ۱۹۹۲).

 

پژوهش‌ها نشان می‌دهد که باورهای مذهبی عمیق و انجام فعالیت‌های مذهبی حتی با مصرف الکل و مواد مخدر و استعمال دخانیات رابطه منفی دارد (رو و ونگ ^[۸۴]،۲۰۰۶،استوارت ^[۸۵]،۲۰۰۱).در یک مطالعه که پس از طبقه بندی گروه‌های سنی‌، جنسی و نژادی و همتاسازی سطح تحصیلات انجام شد مشخص شد که افراد با گرایش‌های مذهبی در هر روز به طور میانگین پنج نخ کمتر سیگار مصرف می‌کنند (گیلوم^[۸۶] ،۲۰۰۶).

 

در پژوهش دیگری ارتباط بین نگرش های مذهبی و رفتارهای خطر ساز در جوانان بررسی شد و نتیجه گرفته شد که جوانان مذهبی به طور معنا داری رفتارهای خطر ساز مثل پرسه زدن در خیابان ،فعالیت‌های جنسی نامشروع، سیگار کشیدن و مصرف الکل را کم تر انجام می‌دهند (سینها، سنان و گلز^[۸۷] ،۲۰۰۸ ).

 

در یک مطالعه دو سو کور ،دعا درمانی توأم با موسیقی درمانی ،تصویر سازی ذهنی و لمس جسمی بر روی بیماران قلبی با مذاهب سنتی مسیحی ،یهودی،مسلمان وبودائی مورد بررسی ومقایسه قرار گرفتکه نتایج نشان دادمداخلات فوق در کاهش علائم بیماری و کاهش مرگ ومیر بیماران حتی مذهب بودا که اعتقادی به خداوند ندارند مؤثر بوده است ‌و هیچ‌گونه تفاوت معنی داری بین چهار گروه مذهبی در این زمینه وجود نداشت)کورکوف^[۸۸]، ۲۰۰۵).

 

کوئینگ^[۸۹] و همکاران (۲۰۰۱) نشان دادند که اعتقادات مذهبی با افسردگی و خلق پایین مرتبط است. از لحاظ نظری گفته می شود چون مقابله های مذهبی منبع حمایت عاطفی، اجتماعی و امید هستند از این رو افرادی که از این مقابله ها در زندگی روزمره خود استفاده می‌کنند کمتر از دیگران دچار افسردگی و اضطراب می‌شوند.

 

دسته دیگر از اقدامات تأمینی ، با خصیصه غالب باز پروری واصلاح ، تدابیری است که از طریق دور کردن شخص از محیط هایی که زمینه تکرار جرم را فراهم می‌سازد ، موجب اصلاح فرد بزهکار می شود . ‌در مورد افرادی که دارای حالت خطرناکند ، تا زمانی که عوامل ایجاد کننده بزهکاری ‌و موثر در ارتکاب جرم وجود داشته باشد وبرای جداساختن شخص از آن عوامل ومحیط اقدامی نشود ، اعمال مجازات بی ثمر خواهد بود . طبق ماده ۲۹ قانون مجازات اسلامی در ارتباط با تعلیق اجرای مجازات ، دادگاه می‌تواند در مدت تعلیق ، محکوم علیه را ملزم به رعایت تکالیفی بنماید ، از جمله : « خودداری از تجاهر به ارتکاب محرمات وترک واجبات یا معاشرت با اشخاصی که دادگاه معاشرت با آن ها را برای محکوم علیه مضر تشخیص می‌دهد » ^[۷۳]

 

« خودداری از اشتغال به کار یا حفه معین » ^[۷۴]« خودداری از رفت وآمد به محل های معین » ^[۷۵] موارد ذکر شده از مصادیق بارز اقدامات تأمینی جداکننده می‌باشد .در این موراد، فرض براین است که اشتغال به کار یا حرفه معین ومعاشرت با افرادی که دادگاه مشخص کرده ویا رفت وآمد به محل های خاص ، در ارتکاب جرم از طرف بزهکار مؤثر بوده ولازمه رفع « حالت خطرناک » واصلاح وتربیت مجرم ، جداساختن ودور کردن وی از این عوامل می‌باشد . ^[۷۶]نوع دیگر از اقدامات تأمینی با خصیصه بازپروری ، تدابیری است که با مراقبت ونظارت بزهکاران ، اسباب اصلاح وتربیت آنان را فراهم می‌کند. در بند ۶ ماده ۲۹ قانون مجازات اسلامی ، ازجمله دستورهایی که دادگاه می‌تواند هنگام صدور حکم تعلیق مجازات نسبت به محکوم علیه صادر کند واجرای آن را از وی بخواهد ، معرفی خود در مدت های معین به شخص یا مقامی است که دادستان تعیین می‌کند. این خود نوعی اقدام تأمینی مراقبتی – نظارتی است که به منظور نظارت بر اعمال ورفتار مجرم خطرناک در جهت جلوگیری از تکرار جرم به کار گرفته می شود.

 

۲-۲-بخش دوم: بررسی موضوع در قانون مجازات اسلامی(۱۳۹۲)

 

در قانون جدید مجازات اسلامی با ابتکار درجه بندی کردن مجازات و اجرای قوانینی جدیدی مانند تعویق صدور حکم و موارد مشابه سعی شده است اقدامات مؤثری در جهت نگهداری از مجرمان صورت گیرد که در این قسمت ‌به این موارد اشاره می‌کنیم.

 

۲-۲-۱-مبحث اول:جایگزین ها و اقدامات مراقبتی در قانون جدید مجازات اسلامی

 

در ماده ۷۹ قانون جدید مجازات اسلامی مقرر شده چنانچه رعایت مفاد حکم دادگاه از سوی محکوم، حاکی از اصلاح رفتار وی باشد دادگاه می‌تواند به پیشنهاد قاضی اجرای حکم برای یک بار بقیه مدت مجازات را تا نصف تقلیل دهد. در مواد ۸۲ و ۸۳، دوره مراقبت و موارد تحت شمول آن و همچنین خدمات عمومی رایگان و موارد جزئی آن به تفصیل ذکر شده‌اند. در مواد ۸۴ و ۸۵ نیز انواع جزای نقدی جایگزین حبس بر حسب میزان ریالی آن پیش‌بینی شده‌اند. قانون‌گذار به طور خاص در فصل دهم از بخش کلیات قانون مجازات اسلامی یعنی از مواد ۸۷ الی ۹۴ تحت عنوان مجازات‌ها و اقدامات تأمینی و تربیتی اطفال و نوجوانان، موازین دقیقی را در حیطه جرایم و مجازات‌های کودکان از جمله مجازات‌های جایگزین مقرر ‌کرده‌است که خود نیازمند شرح و بسط مستقل می‌باشد.در فصل نهم، طی مواد ۶۳ الی ۸۶ با عنوان مجازات‌های جایگزین حبس، به طور مفصل مباحث مربوط ‌به این موضوع ارائه شده است. در ماده ۶۳ مقرر شده مجازات‌های جایگزین حبس، عبارت است از دوره مراقبت، خدمات عمومی رایگان، جزای نقدی روزانه و محرومیت از حقوق اجتماعی که در صورت گذشت شاکی و وجود جهات تخفیف با ملاحظه نوع جرم و کیفیت ارتکاب آن، آثار ناشی از جرم، سن، مهارت، وضعیت، شخصیت و سابقه مجرم، وضعیت بزه دیده و سایر اوضاع و احوال تعیین و اجرا می‌شود. در تبصره این ماده مقرر شده که دادگاه نمی‌تواند به بیش از ۲ نوع از مجازات‌های جایگزین حکم دهد. در ماده ۶۴ تأکید شده که مرتکبین جرایم عمدی که حداکثر مجازات قانونی آن‌ ها ۳ ماه حبس است به جای حبس به مجازات جایگزین حبس محکوم می‌شوند.در ماده ۶۷ تصریح شده که مرتکبین جرایم غیرعمدی به مجازات جایگزین حبس محکوم می‌شوند مگر اینکه مجازات قانونی جرم ارتکابی بیش از دو سال حبس باشد که در این صورت حکم به مجازات جایگزین حبس اختیاری است. در ماده ۶۸ مقرر شده که مرتکبین جرایمی که نوع یا میزان تعزیر آن‌ ها در قوانین موضوعه تعیین نشده است به مجازات جایگزین حبس محکوم می‌شوند. در ماده ۷۰، اعمال مجازات‌های جایگزین حبس ‌در مورد جرایم علیه امنیت داخلی یا خارجی کشور ممنوع اعلام شده است. در ماده ۷۳ مقرر شده که مقررات این فصل از قانون ‌در مورد احکام قطعی که پیش از لازم‌الاجرا شدن این قانون صادر شده است اجرا نمی‌شود. در ماده ۷۶، مددکار اجتماعی و مأمور مراقبت در کنار قاضی اجرای احکام مجازات‌های جایگزین حبس پیش‌بینی شده است. در ماده ۷۸ مقرر شده که به موجب آیین‌نامه‌ای که ظرف سه ماه از تاریخ لازم‌الاجرا شدن قانون حاضر توسط وزارتخانه های دادگستری و کشور تهیه می‌شود و با تأیید رییس قوه قضاییه به تصویب هیئت وزیران می‌رسد انواع خدمات عمومی و دستگاه‌ها و مؤسسات دولتی و عمومی پذیرنده محکومان و نحوۀ همکاری آنان با قاضی اجرای احکام و محکوم، تعیین خواهد شد.

 

۲-۲-۱-۱- گفتار اول:ابتکارات قانون جدید در مجازات های جایگزین

 

در تحلیل اجمالی مفاد مقررات چند مورد برجسته را در این مجال محدود می‌توان یادآوری کرد که بسیاری از مفاد لایحه مجازات‌های اجتماعی جایگزین حبس که در سال ۱۳۸۴ توسط قوه قضاییه تقدیم دولت و مجلس شده بود در بخش مورد اشاره قانون مجازات اسلامی گنجانده شده است فلذا معلوم شد که نیازی به تصویب مستقل مواد آن لایحه دیگر وجود نداشته و تمامی مواد آن در قانون مجازات اسلامی در همین بخش مجازات‌های جایگزین حبس یا چند ماده آن در بخش‌های دیگر قانون مجازات اسلامی منعکس شده است. دوم اینکه برابر مفاد قانون مجازات اسلامی از زمان لازم‌الاجرا شدن این قانون طیف گسترده ای از محکومان دادگاه‌ها دیگر روانه زندان‌ها نخواهند شد و این امر بسیاری از ورودی‌های موجود به زندان‌ها را متوقف می‌کند و مانع بسیاری از آثار منفی موجود می‌شود .

 

۲-۲-۱-۲-گفتاردوم: ماده ۶۵ قانون مجازات اسلامی

 

چنانچه ذکر شد برابر ماده ۶۵ قانون مجازات اسلامی مرتکبین جرایم عمدی که حداکثر مجازات قانونی آن‌ ها تا سه ماه حبس است لزوماًً به مجازات جایگزین حبس محکوم خواهند شد. همچنین کسانی که مرتکب جرایمی شوند که مجازات قانونی آن‌ ها ۹۱ روز تا شش ماه حبس است، جز در برخی موارد استثنایی که در ماده ۶۶ ذکر شده باز به جای حبس، به مجازات‌های جایگزین محکوم خواهند شد. همچنین مرتکبین جرایم عمدی که مجازات قانونی آن‌ ها بیش از شش ماه تا یک سال حبس است برابر ماده ۶۷ قانون مجازات اسلامی به جز در برخی موارد استثنایی به مجازات جایگزین محکوم خواهند شد.

 

۲-۲-۲- مبحث دوم:تعویق صدور حکم

 

در خصوص ارتباط متقابل جهان شمولی و تنوع فرهنگی در دکترین آرا و اندیشه‌ های متفاوت و بعضاً متعارضی از دانشمندان و حقوق ‌دانان ارائه گردیده است. طرفداران جهان شمولی مطلق حقوق بشر بر این باور می نمایند که اصل جهان شمولی حقوق بشر تا آنجا گسترده گردیده که هیچ گونه تنوع و کثرتی را نمی پذیرد؛ همچون « اریک هابز باوم در جهانی با تحولات تکنولوژیک سریع، ناسیونالیسم و قومیت حرفی برای گفتن ندارند^[۳]». لذا این مسأله‌ای است که برخی از اندیشمندان به آن اعتقاد پیدا نموده‌اند و قواعد حقوق بشر را قواعدی جهان شمول می‌دانند و تکثر و تنوع فرهنگی را نادیده می‌گیرند. برخی از اندیشمندان همچون چامسکی، جهان شمولی قواعد حقوق بشر را متأثر از سلطه آمریکا می‌دانند. «جهانی شدن فرهنگ به معنای یکسان شدن فرهنگ در کشورهای مختلف است چنین دیدگاهی معتقد است که در جهان آینده « خودی » و « غیرخودی » یا دیگری مفهوم ندارد بلکه صحبت از جهانی است که دارای هویت واحدی است و همه ما انسان هایی هستیم که باید در این جهان واحد زندگی کنیم در حقیقت چنین دیدگاهی معتقد است که جوهر فرهنگ جهان شمول، دیدگاه نوینی درباره انسان است که در قرون جدید در امریکا و اروپا شکل گرفت و گسترش جهانی یافت^[۴]». برخی از اندیشمندان و نظریه‌پردازان و نخبگان سیاسی با نفی جهان شمولی قواعد و هنجار های حقوق بشر، حقوق انسان‌ها را صرفاً بر اساس فرهنگ و جامعه ‌ای که متولد شده ‌اند و رشد می‌کنند در نظر می‌گیرند و معتقدند که « بشریت هنوز انعکاسی از کلیت جهان شمولی نیست که برای تمام اجزای وجودش استمرار هستی را به نحوی یکسان تضمین کند^[۵]». نظریه پست مدرنیسم و نسبیت‌گرایی فرهنگی از پی نظر این اندیشمندان تجلی یافت و گروه سومی هم وجود دارند که با توجه به واقعیات جامعه جهانی و دیدگاه‌ های نهفته در اسناد و موازین بین‌ المللی به تشریح عقایدی می‌پردازند که به همزیستی دو نهاد « جهان شمولی حقوق بشر » و « تنوع فرهنگی » کمک شایانی نموده است. برای نمونه می‌توان به دفاع « رُنه- ژان دوپوئی » اشاره کرد که حقوق بشر را بخشی از میراث مشترک بشریت می‌داند و باید توجه داشت که « اندیشه میراث مشترک بشر الزاماًً در ذات خود حاوی مفهوم جهان شمولی است ». برخی از اندیشمندان، حقوق جهان شمول بشر را از دستاورد های « تمدن نوین بشری » می‌دانند و ادعای آن دسته از کسانی که آن را متعلق به یک فرهنگ خاص می‌دانند را رد می‌کنند. در حقیقت اینان قائلند که حقوق بشر ترجمان حقوقی حق‌ های اخلاقی است که در تمامی فرهنگ ‌ها مشترک است و یا حداقل حمایت را دارا هستند و از طرفی این ها حق‌ هایی هستند که تمامی فرهنگ ‌ها در سایه حمایتی آن ها رشد و نمو می‌نمایند^[۶].

 

در واقع، در این پژوهش سعی گردیده شد که ‌به این سوال پاسخ داده شود که آیا با وجود تنوع فرهنگی در سطح بین الملل، همچنان می‌توانیم قائل به جهان شمول بودن حقوق بشر باشیم؟ به عبارت دیگر، آیا تنوع فرهنگی توانسته است جهان شمولی حقوق بشر را مورد تاثیر قرار دهد؟

 

به طور کلی، در این پژوهش سعی شده است که ارتباط متقابل جهان شمولی حقوق بشر و تنوع فرهنگی تبیین گردد. لذا، نگارنده در بخش اول سعی در تبیین مباحث کلی حقوق بشر نموده و مطالبی چون مفهوم حقوق بشر، ویژگی های آن، جهان شمولی و مطلق گرایی حقوق بشر، نسل های حقوق بشر، هنجار های حقوق بشر، حق شرط بر معاهدات حقوق بشری و برخی اسناد حقوق بشری، پرداخته است.

 

در بخش دوم، سعی بر آن گردید که مفهوم تنوع فرهنگی و تفاوت های آن با تکثر گرایی فرهنگی و نسبیت گرایی فرهنگی تبیین گردد.

 

در بخش سوم، نگارنده سعی در تبیین ارتباط متقابل جهان شمولی حقوق بشر و تنوع فرهنگی، در موازین مصوب سازمان های بین‌المللی جهانی و منطقه ای و سپس آرای و نظریات اندیشمندان و حقوق ‌دانان ( دکترین ) نموده است.

 

فصل اول :حقوق بشر و جهان شمولی آن

 

« انسان برای آنکه زندگی انسانی داشته باشد ناگزیر باید از حداقل برخی حقوق برخوردار باشد و اگر این حقوق از او سلب گردد، زندگی او تا سرحد زندگی حیوان تنزل خواهد گردید^[۷] ». این سخن جان مایه حقوق بشر خواهی در نزد انسان‌ها می‌باشد. ظهور واقعی این سخن و خواست بشریت را می توان در یک قرن گذشته به وضوح شاهد بود. زمانی که انسان‌ها بدون هیچ گونه دلیلی قربانی جاه طلبی های سیاستمداران شدند، زمانی که ۸۰۰ هزار نفر تنها در یکصد روز قربانی تعصبات قومی گشتند، زمانی که طبیعت دیگر ارزش خود را از دست داده بود و اقتصاد ارزش گشته بود و موارد مشابه دیگر. « همان طور که برخی از مولفان حقوق بشر گفته اند، به علت اعمال وحشیانه پاره ای از کشورها در نیمه اوّل قرن بیستم که با بهره گیری از کلیه وسایل علمی و فنی به شکنجه و نابودی انسان‌ها برخاسته بودند وجدان بشریت بیدار شده با صدای بلند تدوین یک اعلامیه بین‌المللی حقوق بشر را مطالبه می کرد. همچنین در دوره های دیگر ملتهایی که برضد طاغوتها و رژیم های خودکامه شورش کرده بودند خواهان تضمین حقوق خود از طریق مقررات یا منشورهای ملی یا بین‌المللی بودند. اعلان رسمی حقوق بشر همواره ادعانامه ای رسمی علیه رژیم های خودکامه گذشته و وعده تضمین حقوق مذبور در برابر تجاوزات احتمالی آینده بوده است^[۸]».

لذا در این فصل به بررسی و تبیین مسائل حقوق بشر و به خصوص مسئله جهان شمولی حقوق بشر پرداخته خواهد شد. به همین منظور، نگارنده به بررسی مفهوم حقوق بشر ( بخش اول )، ایده جهان شمولی حقوق بشر در مقابل مطلق گرایی ( بخش دوم )، نسل های حقوق بشر ( بخش سوم ) و منابع هنجار های بین‌المللی حقوق بشر ( بخش چهارم ) پرداخته است.

 

بخش اول: مفهوم حقوق بشر

 

اعلامیه جهانی حقوق بشر، به عنوان اولین سند بین‌المللی راجع به حقوق بشر که آن را با نام ذکر می کند^[۹]، بدون ارائه تعریفی توضیحی، متضمن مصادیق بسیار زیادی از این حقوق می‌باشد که تحت عنوان حقوق مدنی، سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی طبقه بندی گردیده است^[۱۰].