۳-۷-۸-۱ شاخص کلروفیل b,a و کارتنویید و کلروفیل کل
برای تعیین محتوای کلروفیل برگ پرچم، ۳ برگ پرچم از ساقه اصلی هرگلدان در مرحله آبستنی به طورتصادفی انتخاب گردید (شکل ۳-۶). جهت انجام این آزمایش از هر ۳ برگ ۱/۰ گرم پانچ گرفته شد، سپس پانچها به فالکون انتقال داده و ۱۰ برابر آن یعنی مقدار۱۰cc استون ۸۰% به آن اضافه گردید، سپس نمونه ها به یخچال منتقل و در زیر پلاستیک مشکی قرار گرفتند تا نور به آن نرسد و وقتی که کاملآ رنگ برگها بیرنگ شد با دستگاهSpectrophotometer عدد کلروفیل b ,a و کارتنویید با طول موجهایی که از قبل به دستگاه داده شده بود قرائت گردید.
شکل ۳-۶ مرحله بارور شدن
میزان جذب نور توسط عصارهی استخراج شده با بهره گرفتن از اسپکتروفتومتر در طول موجهای ۶۶۳ و۶۴۵ و ۴۷۰ بهترتیب برای کلروفیل a، b و کارتنویید تعیین گردید. سپس غلظت آنها با بهره گرفتن از روابط زیر بدست آمد. در این روابط v حجم نمونه استخراج شده وw وزن تر نمونه است (اشرف و همکاران، ۱۹۹۴).
a کلروفیل (mg/g FW)=7/12} 663) nm 69/2- (جذب در(۶۴۵ nmجذب در) ×{(V/×۱۰۰۰) W)
bکلروفیل (mg/g FW)= 9/22} 645) nm(جذب در ۶۹/۴ - ۶۶۳ )nmجذب در) ×{V/×۱۰۰۰) W(
کلروفیل کل(mg/g FW)= 2/20} 645) nm663) 02/8+(جذب درnm ×{(جذب در V/×۱۰۰۰) W(
کارتنویید (mg/g FW) }=1000*470)nm جذب در)- ۸۲/۱ (nm جذب در ۶۶۳ )- ۰۲/۸۵ (۶۴۵) {/ (۱۹۸)
۳-۷-۸-۲ اندازه گیری محتوای نسبی آب برگ (RWC)
برای تعیین محتوای نسبی آب برگ، از ۳ برگ پرچم در مرحله آبستنی که جهت اندازه گیری کلروفیل وRWC از بوتهها جداشدند به آزمایشگاه منتقل و قطعات ۱x1 سانتیمتر از آن جدا و با ترازوی با دقت ۰۰۱/۰ گرم وزن (وزن تر) شدند. سپس نمونهها به منظور وزن تورژسانس به مدت ۴ ساعت در ۱۰۰ میلی لیتر آب مقطر در ظرف پتری دیش در دمای آزمایشگاه قرار داده شد و بعد از آن دوباره توزین شدند (وزن اشباع). بعد از این مرحله نمونهها در دمای ۷۵ درجه سانتیگراد به مدت ۴۸ ساعت در خشک کن قرار داده شد و توزین گردید (وزن خشک). سپس محتوای نسبی آب برگ با بهره گرفتن از رابطه زیر محاسبه شد (ریچی[۹۱] و همکاران، ۱۹۹۰).
۱۰۰x(وزن خشک- وزن اشباع)/(وزن خشک- وزن تر= ( (%) محتوای آب نسبی
۳-۷-۸-۳ مقدار روی در دانه و برگ
به منظور اندازهگیری عنصر روی در دانه وبرگ، بعد از خشک شدن کامل، نمونهها با آسیاب پودر گردید و به میزان ۱ گرم ماده خشک آسیاب شده به مدت ۲ ساعت در کوره ۵۵۰ درجه خاکستر گردید و سپس ۵ میلیلیتر اسید کلریدریک۲ نرمال به خاکستر نمونهها اضافه شد و در بن ماری دردمای ۵۶ درجه به مدت ۱۰-۵ دقیقه قرار داده شد. بعداز این از کاغذ صافی عبور داده شد و به یک بالن ژوژه ۵۰ میلیلیتری انتقال داده شد و با آب مقطر ولرم به حجم ۵۰ سی سی رسانده شد. ازاین عصاره بدست آمده برای قرائت عناصر استفاده شد (امامی[۹۲]، ۱۹۹۶).
۳-۸ اندازهگیری شاخص حساسیت به تنش به روش فیشر و مائور (۱۹۸۷):
یکی از شاخص های ارزیابی گیاهان در شرایط محیطی مختلف، شاخص حساسیت به تنش (SSI) است که در آن عملکرد دانه گیاه تحت شرایط مطلوب و تنش اندازهگیری و شدت تنش نیز براساس میانگین عملکرد ژنوتیپها تحت شرایط مطلوب و تنش تعیین میگردد. مقادیر کم SSIحاکی از تغییرات کم عملکرد گیاه در شرایط تنش در مقایسه با شرایط عدم تنش و در نتیجه مقاومت بیشتر گیاه است (فیشر و مائور، ۱۹۷۸).
با توجه به اینکه یک رقم گندم در این بررسی مورد ارزیابی قرار گرفت شاخص حساسیت نسبت به تنش شوری بر اساس سطوح مختلف کود سولفات روی در نظر گرفته شد. شوری ۴ دسی زیمنس بر متر بهعنوان شرایط عدم تنش و شوریهای ۸، ۱۲ و ۱۶ دسی زیمنس برمتر بهعنوان شرایط تنش هر کدام جداگانه مورد بررسی قرار گرفتند.
Si= 1- Y’s/ Y’p
SSI= 1-(Ys/Yp)/ Si
Si= شدت سختی محیط
SSI= شاخص حساسیت به تنش
Ys= عملکرد گندم در تیمار مورد نظر(تمام سطوح کود سولفات روی) در شرایط تنش
Yp= عملکرد در تیمار مورد نظر (تمام سطوح کود سولفات روی) در شرایط غیر تنش
Y’s= میانگین عملکرد گندم درتیمار مورد نظر(تمام سطوح کود سولفات روی) شرایط تنش
Y’p= میانگین عملکرد گندم در تیمار مورد نظر(تمام سطوح کود سولفات روی) شرایط غیر تنش
تقسیم بندی مقاومت گیاهان به تنش بر اساس شاخص حساسیت محیطی به صورت زیر میباشد:
متحمل ۵/۰-۰SSI= نیمه متحمل ۱-۵/۰SSI= نیمه حساس ۵/۱-۱ SSI= حساس بیشتر از ۵/۱=SSI |
۳-۹ تجزیه و تحلیل آماری دادهها و رسم نمودار
تجزیه و تحلیل دادهها با بهره گرفتن از نرم افزار آماری SAS و Sigmaplot 8.0 صورت گرفت. برای رسم نمودارها نیز از نرم افزار اکسل و دیگر نرم افزارهای مربوطه استفاده شد. در مورد صفاتی که اثرات متقابل تیمارها معنیدار بود از بررسی اثرات اصلی هر کدام از فاکتورها به تنهایی خودداری شد و تفسیر و بررسی نتایج تنها درباره اثرات متقابل صورت گرفت.
فصل چهارم
نتایج و بحث
فصل چهارم
نتایج و بحث
بطور کلی واکنش گندم رقم چمران نسبت به تنش شوری و کود سولفات روی از نظر کمیت و کیفیت متفاوت است. نوسانات عملکرد کمی و کیفی گندم رقم چمران در نتایج آماری مشاهده میشود، برای پی بردن به این مشاهدات به جزئیات آنها پرداخته میشود.
۴-۱ صفات مورفولوژیک
۴-۱-۱ ارتفاع گیاه
ارتفاع گیاه را بهعنوان یکی از شاخصهای عملکرد بیولوژیک میتوان نام برد، چرا که تحت تأثیر خصوصیات ذاتی گیاه، عناصر غذایی موجود، شرایط خاک و شرایط آب و هوایی قرار دارد. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که اثر اصلی شوری و اثر اصلی کود سولفات روی در سطح احتمال خطای یک درصد بر آن معنیدار بود اما اثر متقابل آنها بر این صفت معنیدار نبود (جدول۴-۱).